Vrede van Westfalen


De Vrede van Westfalen is een reeks vredesverdragen die getekend werden tussen mei en oktober 1648 in Osnabrück en Münster. Deze verdragen beëindigden de Dertigjarige Oorlog (1618-1648) in het Heilige Roomse Rijk, en de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) tussen Spanje en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, waarmee Spanje ook formeel de onafhankelijkheid van de Nederlandse Republiek bevestigde.

Diverse verdragen


De partijen waren de Heilig Roomse keizer Ferdinand III, koning Filips IV van Spanje, regent-kardinaal Jules Mazarin voor de minderjarige koning Lodewijk XIV van Frankrijk, koningin Christina I van Zweden, de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en de vrije rijkssteden van het Heilige Roomse Rijk. De belangrijkste wapenfeiten waren:

De verdragen worden gezien als de eerste voortkomend uit moderne diplomatieke onderhandelingen,[4] waarbij het begrip soevereine staat in Europa opnieuw gedefinieerd werd. In de praktijk betekenden de structuren van het Heilige Roomse Rijk na 1648 niet veel meer. Het verdrag symboliseert de geboorte van een nieuw stelsel van buitenlandse relaties.

De verdragen zorgden echter niet voor de vrede in heel Europa. Frankrijk en Spanje zouden nog de volgende elf jaar oorlog voeren, die beëindigd werd bij de Vrede van de Pyreneeën in 1659.

Gevolgen


Door de Vrede van Westfalen verloor het huis Habsburg, dat traditioneel de keizer leverde, het grootste gedeelte van zijn zeggenschap over de Duitse vorsten binnen het Heilige Roomse Rijk. Bovendien werden ze verplicht tot religieuze verdraagzaamheid jegens de lutherse vorsten en staten binnen het Rijk en moesten ze de secularisatie van alle kerkelijke bezittingen erkennen, evenals de onafhankelijkheid van de Zwitserse Confederatie van de XIII kantons en de de jure onafhankelijkheid van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

Zweden en Brandenburg verwierven gebiedsuitbreiding in het noorden van Duitsland en werden belangrijke staten waarmee de keizer rekening moest houden.

Frankrijk verkreeg belangrijke rechten en gebiedsuitbreiding in Elzas en Lotharingen waarover later nog veel te doen zou zijn.

Er waren tevens verregaande gevolgen voor het interne functioneren van het Heilige Roomse Rijk. De macht van de keizer werd immers sterk beknot en de soevereiniteit van de constituerende delen van het Rijk uitdrukkelijk erkend. In potentie herbergde het Heilige Roomse rijk de grootste economische en militaire macht van Europa door haar grote en relatief goedgeschoolde bevolking. Frankrijk kon echter effectief de machtigste staat van het continent blijven tot aan de stichting van het Duitse Keizerrijk in de 19de eeuw. De interne samenhang en een centraal bestuur van het Heilig Roomse Rijk waren namelijk geheel verdwenen. Daarnaast werden tijdens de dertigjarige oorlog, voornamelijk op Duits grondgebied uitgevochten, enorme slachtingen onder de bevolking aangericht en hele steden en streken verwoest. Daar stond tegenover dat Frankrijk, dat eveneens een grote bevolking had en over grote hulpbronnen beschikte, strak centraal geleid werd.

De Roomse keizer werd een monarch die geen leger, financiën of administratie bezat. Hij bezat deze enkel nog in de Hausmacht van de Habsburgers: de diverse door hen persoonlijk geregeerde gebieden binnen het rijk. Uiteindelijk evolueerden er twee grootmachten uit dit rijk, namelijk Oostenrijk en Pruisen die elkaar de hegemonie over de Duitse staten betwistten. Het kwam er eigenlijk op neer dat de soevereiniteit van de verschillende staten werd erkend, en het principe van niet-inmenging van buitenlanders in interne zaken van de diverse staten zijn intrede deed in de Europese politiek.

De Habsburgers, de Oostenrijkse vorstenfamilie, bleef wél een toonaangevende internationale rol spelen. Ze regeerde nog steeds over Spanje, Oostenrijk, Bohemen, gedeelten van Hongarije, de Zuidelijke Nederlanden en delen van Italië.

Zie de categorie Peace of Westphalia van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.









Categorieën: Dertigjarige Oorlog | Tachtigjarige Oorlog | Geschiedenis van Europa | Geschiedenis van de Nederlanden in de 17e eeuw | Geschiedenis van Frankrijk | Geschiedenis van de Elzas | Geschiedenis van Lotharingen | Geschiedenis van Duitsland | Habsburgse monarchie | Geschiedenis van Zweden | Geschiedenis van Zwitserland | Geschiedenis van Münster | Vredesverdrag | Verdrag in de 17e eeuw | Pruisen | 1648 | Document in het Nationaal Archief




Staat van informatie: 10.05.2021 11:19:31 CEST

oorsprong: Wikipedia (Auteurs [Geschiedenis])    Licentie: CC-BY-SA-3.0

Veranderingen: Alle afbeeldingen en de meeste ontwerpelementen die daarmee verband houden, zijn verwijderd. Sommige pictogrammen werden vervangen door FontAwesome-Icons. Sommige sjablonen zijn verwijderd (zoals 'artikel heeft uitbreiding nodig') of toegewezen (zoals 'hatnotes'). CSS-klassen zijn verwijderd of geharmoniseerd.
Specifieke Wikipedia-links die niet naar een artikel of categorie leiden (zoals 'Redlinks', 'links naar de bewerkpagina', 'links naar portals') zijn verwijderd. Elke externe link heeft een extra FontAwesome-Icon. Naast enkele kleine wijzigingen in het ontwerp, werden mediacontainer, kaarten, navigatiedozen, gesproken versies en Geo-microformats verwijderd.

Belangrijke opmerking Omdat de gegeven inhoud op het gegeven moment automatisch van Wikipedia wordt gehaald, was en is een handmatige verificatie niet mogelijk. Daarom garandeert LinkFang.org niet de juistheid en actualiteit van de verkregen inhoud. Als er informatie is die momenteel verkeerd is of een onjuiste weergave heeft, aarzel dan niet om Neem contact op: E-mail.
Zie ook: Afdruk & Privacy policy.