Slag bij Warns


Niet te verwarren met de Slag bij Warnsveld (1586).
Slag bij Warns
Onderdeel van de Fries-Hollandse oorlogen
Monument ter herdenking aan de slag bij Warns, met de tekst 1345 leaver dea as slaef
Datum 26 september 1345
Locatie Stavoren, Warns
Resultaat Overwinning Friezen
Strijdende partijen
Graafschap Holland Friezen
Leiders en commandanten
Willem IV van Holland Friezen
Troepensterkte
ca 500 - 2000 Onbekend
Verliezen
graaf Willem gesneuveld Onbekend

De Slag bij Warns was een veldslag in de Fries-Hollandse oorlogen tussen graaf Willem IV van Holland en de Friezen op 26 september 1345. Ze eindigde met een overwinning voor de Friezen en de dood van de graaf. Voor een gedeelte van de Friezen is de jaarlijkse herdenking van de slag belangrijk. Er wordt ook wel gesproken van de Slag bij Stavoren, wat correcter is, aangezien Warns niet genoemd wordt in de historische bronnen.

Inhoud

Achtergrond


Binnen het Heilige Roomse Rijk hadden de Friese gebieden een ontwikkeling doorgemaakt naar zelfstandigheid, de zogenaamde Friese Vrijheid. Deze ontwikkeling was het sterkst ten oosten van de Lauwers. In de tegenwoordige provincie Friesland werd nog tot ver in de 13e eeuw een vorm van grafelijke heerlijkheid uitgeoefend door de bisschop van Utrecht en de graaf van Holland. De Hollandse graven in die tijd waren uit op meer macht en wilden hun oppergezag claimen door invoering van belastingheffing en algehele controle op de rechtspraak in Friesland.

Aanval


De Hollanders, onder wie ook Willems oom, heer Jan van Beaumont, voeren vanuit Enkhuizen met een vloot de Zuiderzee over en landden bij Stavoren en Laaxum. Ze wilden het Sint-Odulphusklooster bij Stavoren veroveren en gaan gebruiken als vesting. De Hollandse ridders droegen een harnas, maar hadden geen paarden, omdat daarvoor geen ruimte was aan boord van de schepen, die waren volgeladen met werkvolk, bouwmateriaal en voorraden. De troepen van graaf Willem staken het verlaten Laaxum en Warns in brand en trokken op naar Stavoren. Bij Warns werden ze aangevallen door de plaatselijke bevolking. Door hun zware harnassen waren ze geen partij voor de woedende boeren en vissers. De vluchtweg die de ridders kozen, leidde naar het Roode Klif. In het moerassige landschap bij het klif werden de Hollanders verslagen. Ook graaf Willem kwam tijdens de slag om het leven. Toen de troepen van de heer van Beaumont in Stavoren hoorden wat er was gebeurd, vluchtten ze naar de schepen, achtervolgd door de Friezen. Slechts een kleine groep overlevenden kwam in Amsterdam aan.

Tactische missers

De slag werd gekenmerkt door een aantal tactische missers van de Hollanders. Allereerst verdeelden zij hun strijdmacht in tweeën. Willem landde ten noorden van Stavoren en Jan van Beaumont ten zuiden van deze stad. Daarnaast zette Willem de aanval overhaast in zonder op zijn boogschutters te wachten. Met een kleine groep van 500 man bereikte hij het Sint-Odulphusklooster, omdat de Friezen bewust terugweken. Daarna sneden zij Willem echter van de hoofdmacht van zijn troepen af en vernietigden hem. Vervolgens keerden ze zich tegen Willems hoofdmacht die niet kon vluchten, omdat de schepen buitengaats lagen. Toen ook deze troepen waren vernietigd, richtten zij zich tegen Jan van Beaumont. Deze had zich tot dan toe afzijdig gehouden. De Friezen konden hem verslaan omdat hij zijn legerkamp slecht had gekozen met de zee in de rug, zodat zijn leger zich niet kon terugtrekken. De Friezen volgden de Hollanders zelfs tot in het water waar zij ze neersloegen.

Na de slag


De Friese overwinning had tot gevolg dat de Friezen nog zo'n 150 jaar hun zelfstandigheid konden bewaren. Na de Slag bij Warns laaiden de twisten tussen de Schieringers en Vetkopers in alle heftigheid op in de Friese landen tussen Vlie en Wezer. De partijstrijd bereikte een hoogtepunt in de Grote Friese Oorlog (1413-1422).

Keizer Maximiliaan I van het Heilige Roomse Rijk maakte Albrecht van Saksen in 1498 tot gouverneur (potestaat) van Friesland tussen Vlie en Eems. Hiermee kwam er in dit gebied een einde aan het tijdperk van de Friese Vrijheid.

Herdenking

De Slag bij Warns werd tot 1500 jaarlijks op 26 september herdacht. Daarna raakte dit ritueel in onbruik, maar de slag wordt sinds 1945 elk jaar weer herdacht op de laatste zaterdag van september. Op het Roode Klif bij Warns bevindt zich sinds 1951 een monument: een grote, uit Tijnje afkomstige zwerfkei met de tekst leaver dea as slaef [1](liever dood dan slaaf). De weg naar Scharl wordt door de plaatselijke bevolking nog altijd de ferkearde wei (de verkeerde weg) genoemd, omdat dit de weg was die de Hollandse ridders kozen, wat tot hun ondergang leidde.

De Slag bij Warns was de inspiratie voor de historische roman De Roos van Dekama van Jacob van Lennep.

Zie ook


Externe link


  1. Een tekst met dezelfde betekenis is aangebracht op een uit 1914 onthuld, soortgelijk Duits monument te Harwarden bij Rodenkirchen, gem. Stadland, aan de Wezer.









Categorieën: Friese veldslag | Geschiedenis van Holland | Veldslag in Nederland | Veldslag in de 14e eeuw | Veldslag van steden en gewesten in de Nederlanden | 1340-1349




Staat van informatie: 28.09.2021 08:30:08 CEST

oorsprong: Wikipedia (Auteurs [Geschiedenis])    Licentie: CC-BY-SA-3.0

Veranderingen: Alle afbeeldingen en de meeste ontwerpelementen die daarmee verband houden, zijn verwijderd. Sommige pictogrammen werden vervangen door FontAwesome-Icons. Sommige sjablonen zijn verwijderd (zoals 'artikel heeft uitbreiding nodig') of toegewezen (zoals 'hatnotes'). CSS-klassen zijn verwijderd of geharmoniseerd.
Specifieke Wikipedia-links die niet naar een artikel of categorie leiden (zoals 'Redlinks', 'links naar de bewerkpagina', 'links naar portals') zijn verwijderd. Elke externe link heeft een extra FontAwesome-Icon. Naast enkele kleine wijzigingen in het ontwerp, werden mediacontainer, kaarten, navigatiedozen, gesproken versies en Geo-microformats verwijderd.

Belangrijke opmerking Omdat de gegeven inhoud op het gegeven moment automatisch van Wikipedia wordt gehaald, was en is een handmatige verificatie niet mogelijk. Daarom garandeert LinkFang.org niet de juistheid en actualiteit van de verkregen inhoud. Als er informatie is die momenteel verkeerd is of een onjuiste weergave heeft, aarzel dan niet om Neem contact op: E-mail.
Zie ook: Afdruk & Privacy policy.