Reproduceerbaarheid


Reproduceerbaarheid is het steeds opnieuw kunnen bereiken van een vergelijkbaar resultaat wanneer een beschreven procedure wordt uitgevoerd. Simpeler gezegd: een experiment is reproduceerbaar wanneer iemand anders hetzelfde resultaat krijgt wanneer deze het experiment herhaalt. Reproduceerbaarheid is een van belangrijkste onderdelen van de wetenschappelijke methode. Wanneer andere wetenschappers bij dezelfde procedure niet hetzelfde resultaat krijgen is het experiment niet reproduceerbaar. Dit kan betekenen dat de wetenschapper die de procedure heeft geformuleerd onzorgvuldig is geweest of misschien zelfs gefraudeerd heeft. Begin jaren 2010 bleek dat dit niet incidenteel voorkwam, maar dusdanig structureel dat het wel de replicatiecrisis is genoemd.

Inhoud

Voorbeelden


Belang van goede theorie


Reproduceerbaarheid is een logisch gevolg van hoe de natuur in elkaar zit. De natuur gedraagt zich volgens bepaalde universele regels die overal en altijd gelden. De regels gelden voor alle personen die het experiment uitvoeren en alle objecten betrokken bij het experiment. Dat betekent dus ook dat de resultaten bij iedereen gelijk moeten zijn. In de exacte wetenschap hebben de regels vaak een brede theoretische basis. Een goed voorbeeld zijn de wetten van Newton. De wetten van Newton zijn zeer algemeen en verklaren een breed palet aan verschijnselen: zwaartekracht, druk, beweging, geluid, maar ook temperatuur en elektrostatische krachten.

Reproduceerbaarheid in verschillende vakgebieden


Resultaten in de exacte wetenschappen zijn vrijwel altijd reproduceerbaar, vandaar ook de naam exacte wetenschap. Natuurkunde is de exactste wetenschap. Dat komt door het reductionistische karakter van de experimenten en de algemeenheid van de theorieën. Bij veel experimenten wordt de meting gereduceerd tot één variabele. Alle overige variabelen worden kunstmatig gelijk gehouden. Een bekend voorbeeld is een valproef. Wanneer men één object telkens laat vallen van dezelfde hoogte in een afgesloten vacuümruimte zal het voorwerp altijd even snel vallen. Laat men het voorwerp meerdere keren vallen vanaf verschillende hoogtes dan kan een verband worden bepaald tussen de hoogte en de snelheid waarmee het valt. Wanneer het voorwerp onverhoopt niet volgens de regels valt, dan is er sprake van een meetfout of een afwijkende procedure. Hier moet bij vermeld worden dat sinds het tweespletenexperiment natuurkundigen soms ook statistische methoden gebruiken om verschijnselen te verklaren.

Bij verwante wetenschappen als scheikunde en biologie gebruikt men ook regelmatig met succes deze methode. Het is niet altijd mogelijk om één variabele te isoleren. Dit komt doordat chemische en biologische systemen complexe gehelen zijn, die bestaan uit vele oncontroleerbare variabelen. Wanneer overige variabelen niet gecontroleerd kunnen worden, gebruikt men statistiek om toch een exacte uitspraak te kunnen doen. Het experiment wordt dan honderden keren herhaald en er worden uitspraken gedaan over de gemiddelden. Het voorbeeld van de dobbelsteen is exemplarisch. De manier van werpen is moeilijk te beheersen, maar wanneer er vaak gegooid wordt kan er een uitspraak gedaan worden over het gemiddelde en de kans op een bepaalde worp. Een ander persoon die het experiment dan herhaalt, zal komen tot dezelfde gemiddelden, mits het experiment vaak genoeg en in vergelijkbare omstandigheden gebeurt.

In sociale wetenschappen is het vrijwel onmogelijk om één variabele te isoleren en de overige variabelen vast te zetten. Sociale wetenschap gaat over mensen en hun gedrag. Mensen worden in een bepaalde situatie ondervraagd of geobserveerd, of er wordt gekeken naar gegevens van bijvoorbeeld het CBS. Elk mens is verschillend (zelfs tweelingen). Daardoor is alleen een exacte uitspraak te doen wanneer men het experiment uitvoert met een grote groep mensen. Uitspraken over de resultaten van het experiment zijn zeer moeilijk te extrapoleren naar andere situaties. Het maakt al een heel verschil of een experiment is uitgevoerd met studenten in een ruimte op de universiteit of op straat met voorbijgangers. Het experiment is dan slechts zeer beperkt reproduceerbaar.

Niet-gereproduceerde resultaten











Categorieën: Onderzoek | Wetenschapsfilosofie | Open science




Staat van informatie: 20.05.2022 12:35:28 CEST

oorsprong: Wikipedia (Auteurs [Geschiedenis])    Licentie: CC-BY-SA-3.0

Veranderingen: Alle afbeeldingen en de meeste ontwerpelementen die daarmee verband houden, zijn verwijderd. Sommige pictogrammen werden vervangen door FontAwesome-Icons. Sommige sjablonen zijn verwijderd (zoals 'artikel heeft uitbreiding nodig') of toegewezen (zoals 'hatnotes'). CSS-klassen zijn verwijderd of geharmoniseerd.
Specifieke Wikipedia-links die niet naar een artikel of categorie leiden (zoals 'Redlinks', 'links naar de bewerkpagina', 'links naar portals') zijn verwijderd. Elke externe link heeft een extra FontAwesome-Icon. Naast enkele kleine wijzigingen in het ontwerp, werden mediacontainer, kaarten, navigatiedozen, gesproken versies en Geo-microformats verwijderd.

Belangrijke opmerking Omdat de gegeven inhoud op het gegeven moment automatisch van Wikipedia wordt gehaald, was en is een handmatige verificatie niet mogelijk. Daarom garandeert LinkFang.org niet de juistheid en actualiteit van de verkregen inhoud. Als er informatie is die momenteel verkeerd is of een onjuiste weergave heeft, aarzel dan niet om Neem contact op: E-mail.
Zie ook: Afdruk & Privacy policy.