Platina


(Doorverwezen vanaf Platina_(hoofdbetekenis))
Platina / Platinum
Platina / Platinum
1 18
1 H 2 Periodiek systeem 13 14 15 16 17 He
2 Li Be B C N O F Ne
3 Na Mg 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Al Si P S Cl Ar
4 K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
5 Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
6 Cs Ba Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
7 Fr Ra ↓↓ Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og
 
Lanthaniden La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
Actiniden Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Platina
Algemeen
Naam Platina / Platinum
Symbool Pt
Atoomnummer 78
Groep Platinagroep
Periode Periode 6
Blok D-blok
Reeks Overgangsmetalen
Kleur Grijswit
Chemische eigenschappen
Atoommassa (u) 195,08
Elektronenconfiguratie [Xe]4f14 5d9 6s1
Oxidatietoestanden −2, −1, +2, +3, +4, +5, +6
Elektronegativiteit (Pauling) 2,28
Atoomstraal (pm) 139
1e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 870
2e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 1791
Fysische eigenschappen
Dichtheid (kg·m−3) 21450
Hardheid (Mohs) 4 - 4,5
Smeltpunt (K) 2045
Kookpunt (K) 4443
Aggregatietoestand Vast
Smeltwarmte (kJ·mol−1) 19,6
Verdampingswarmte (kJ·mol−1) 510,0
Van der Waalse straal (pm) 175
Kristalstructuur k.v.g. (bij kamertemperatuur)
Molair volume (m3·mol−1) 9,09 · 10−6
Geluidssnelheid (m·s−1) 2680
Specifieke warmte (J·kg−1·K−1) 130
Elektrische weerstandΩ·cm) 10,6
Warmtegeleiding (W·m−1·K−1) 71,6
SI-eenheden en standaardtemperatuur en -druk worden gebruikt,
tenzij anders aangegeven
Portaal    Scheikunde

Platina is een scheikundig element met symbool Pt en atoomnummer 78. Het is een grijswit overgangsmetaal.

Inhoud

Ontdekking


Door de oorspronkelijke bewoners van Amerika werd platina al lange tijd gebruikt, voordat er omstreeks 1500 voor het eerst melding van wordt gemaakt in geschriften van de Italiaan Julius Caesar Scaliger. Deze humanist beschreef platina als een wonderlijk metaal dat werd aangetroffen in (het huidige) Panama en Mexico en "onmogelijk kon worden gesmolten".

De Spanjaarden gaven het metaal de naam platino, dat betekent zilvertje. Ze troffen het in Colombia aan tussen het gedolven zilver en beschouwden het als een ongewenste verontreiniging. De klemtoon ligt in platino op de i. Merkwaardig is dat daarbij het grammaticaal geslacht veranderd is: plata is vrouwelijk, platino is mannelijk.

Rondom 1740 werd platina als chemisch element ontdekt door de Spaanse astronoom Antonio de Ulloa tijdens een geografische missie naar Peru. Toen hij het platinahoudende erts mee terugnam naar Spanje werd zijn schip door de Britten onderschept. Hierdoor duurde het tot 1748 voordat er een publicatie over dit onbekende element verscheen. Los daarvan lukte het de Britse wetenschapper Charles Wood in 1741 om platina te isoleren.

De platinaprijs ligt over het algemeen boven die van goud, maar zo nu en dan is platina minder kostbaar.

Toepassingen


Platina vindt veel toepassing in juwelen en apparatuur die hoge temperaturen en corrosieve omstandigheden moet kunnen doorstaan, zoals chemische smeltkroezen en glasovenbekledingen. Fijn verpoederd platina kan dienstdoen als katalysator. Andere toepassingen van platina zijn:

De verbinding cisplatine - PtCl2(NH3)2 - kan een effectief geneesmiddel zijn tegen sommige vormen van kanker, zoals leukemie en prostaatkanker.

Opmerkelijke eigenschappen


Platina is een buigzaam en kneedbaar metaal met een grijs-witte glans en dat goed bestand is tegen corrosie door cyaniden, halogenen, zoutzuur en niet aan de lucht oxideert. Omdat het metaal onschadelijk is voor mensen en niet snel dof wordt is het zeer geschikt om juwelen van te vervaardigen. Verder is platina goed bestand tegen hoge temperaturen en is het chemisch stabiel. Platina wordt hierom in industriële processen veel toegepast.

Het enige zuur waarin platina oplost is koningswater. De meest voorkomende oxidatietoestanden van platina zijn +2, +3 en +4.

Voorkomen


Platina wordt zowel ongebonden als in het mineraal sperryliet in de aardkorst aangetroffen. Vaak wordt het gevonden in combinatie met andere metalen uit de platinagroep. De voornaamste vindplaatsen naast Zuid-Afrika zijn de Oeral en het Poetoranagebergte, Colombia, Ontario en het westen van de Verenigde Staten. Commercieel verkregen platina is vaak een bijproduct van de nikkelwinning, zoals bij Norilsk in het noorden van kraj Krasnojarsk in Rusland.

Vindplaatsen en hoeveelheden[1]
Land Hoeveelheid (per jaar)
(ton)
% van totaal
Zuid-Afrika 148,3 75,8
Rusland 29,6 15,1
Canada 7,4 3,8
Zimbabwe 4,4 2,2
Verenigde Staten 4,1 2,1
Totaal 5 landen 193,8 99,0
Totaal wereld 195,7 100,0

Isotopen


Zie Isotopen van platina voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Stabielste isotopen
Iso RA (%) Halveringstijd VV VE (MeV) VP
190Pt 0,01 6,5·1011 j α 3,249 186Os
191Pt syn 2,96 d EV 1,019 191Ir
192Pt 0,79 stabiel met 114 neutronen
193Pt syn 50 j EV 0,057 193Ir
194Pt 32,9 stabiel met 116 neutronen
195Pt 33,8 stabiel met 117 neutronen
196Pt 25,3 stabiel met 118 neutronen
197Pt syn 19,8915 h β 0,719 197Au
198Pt 7,2 stabiel met 120 neutronen

In de natuur komen vijf stabiele isotopen en één radioactieve met een zeer lange halveringstijd voor. Daarnaast zijn er een aantal andere instabiele isotopen bekend, waarvan 193Pt een halveringstijd van 50 jaar heeft.

Toxicologie en veiligheid


Metallisch platina is onschadelijk. Platinaverbindingen zijn veelal zeer giftig, maar worden zelden aangetroffen. Complexe platinaverbindingen, zoals cisplatine, worden gebruikt bij de bestrijding van kanker door chemotherapie. Deze middelen hebben aanzienlijke bijwerkingen. Voor de volksgezondheid is platina geen probleem, omdat het in het milieu nagenoeg niet voorkomt. Het is ook zo kostbaar dat het vrijwel altijd loont platina-afval op te werken.

Handel en belegging


Platina is een kostbaar edelmetaal, meestal zelfs duurder dan goud. Op de internationale goederenmarkten wordt de prijs uitgedrukt in Amerikaanse dollars per troy ounce, dat is iets meer dan 31,1 gram. Op 4 maart 2008 bereikte platina de recordprijs van 2273 dollar per ounce.[2]

Zie ook


Externe link


Zie de categorie Platinum van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.









Categorieën: Platina | Elementenlijst | Katalysator




Staat van informatie: 25.02.2022 05:43:10 CET

oorsprong: Wikipedia (Auteurs [Geschiedenis])    Licentie: CC-BY-SA-3.0

Veranderingen: Alle afbeeldingen en de meeste ontwerpelementen die daarmee verband houden, zijn verwijderd. Sommige pictogrammen werden vervangen door FontAwesome-Icons. Sommige sjablonen zijn verwijderd (zoals 'artikel heeft uitbreiding nodig') of toegewezen (zoals 'hatnotes'). CSS-klassen zijn verwijderd of geharmoniseerd.
Specifieke Wikipedia-links die niet naar een artikel of categorie leiden (zoals 'Redlinks', 'links naar de bewerkpagina', 'links naar portals') zijn verwijderd. Elke externe link heeft een extra FontAwesome-Icon. Naast enkele kleine wijzigingen in het ontwerp, werden mediacontainer, kaarten, navigatiedozen, gesproken versies en Geo-microformats verwijderd.

Belangrijke opmerking Omdat de gegeven inhoud op het gegeven moment automatisch van Wikipedia wordt gehaald, was en is een handmatige verificatie niet mogelijk. Daarom garandeert LinkFang.org niet de juistheid en actualiteit van de verkregen inhoud. Als er informatie is die momenteel verkeerd is of een onjuiste weergave heeft, aarzel dan niet om Neem contact op: E-mail.
Zie ook: Afdruk & Privacy policy.