Palladium (element)


Palladium
1 18
1 H 2 Periodiek systeem 13 14 15 16 17 He
2 Li Be B C N O F Ne
3 Na Mg 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Al Si P S Cl Ar
4 K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
5 Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
6 Cs Ba Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
7 Fr Ra ↓↓ Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og
 
Lanthaniden La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
Actiniden Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Palladium
Algemeen
Naam Palladium
Symbool Pd
Atoomnummer 46
Groep Platinagroep
Periode Periode 5
Blok D-blok
Reeks Overgangsmetalen
Kleur Zilverwit
Chemische eigenschappen
Atoommassa (u) 106,42
Elektronenconfiguratie [Kr]4d10
Oxidatietoestanden +2, +3
Elektronegativiteit (Pauling) 2,20
Atoomstraal (pm) 137
1e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 804,39
2e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 1894,72
3e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 3177,28
Fysische eigenschappen
Dichtheid (kg·m−3) 12020
Hardheid (Mohs) 4,75
Smeltpunt (K) 1827
Kookpunt (K) 3213
Aggregatietoestand Vast
Smeltwarmte (kJ·mol−1) 17,6
Verdampingswarmte (kJ·mol−1) 357,0
Kristalstructuur Kub
Molair volume (m3·mol−1) 8,9·10−6
Geluidssnelheid (m·s−1) 3070
Specifieke warmte (J·kg−1·K−1) 240
Elektrische weerstandΩ·cm) 10,8
Warmtegeleiding (W·m−1·K−1) 71,8
SI-eenheden en standaardtemperatuur en -druk worden gebruikt,
tenzij anders aangegeven
Portaal    Scheikunde

Palladium is een scheikundig element met symbool Pd en atoomnummer 46. Het is een zilverwit overgangsmetaal.

Inhoud

Ontdekking


Palladium is in 1803 ontdekt door William Hyde Wollaston tijdens het onderzoeken van ruw platinaerts uit Zuid-Amerika.

Palladium is vernoemd naar de in 1802 ontdekte planetoïde Pallas[1], die op haar beurt weer is vernoemd naar de Griekse godin Pallas Athena.

Toepassingen


Als poeder is palladium een goede katalysator en wordt het gebruikt in hydrogenerings- en dehydrogeneringsreacties;[1] ook wordt het gebruikt bij het opwerken van petroleum in raffinaderijen. Als legering wordt het gebruikt in sieraden. Andere toepassingen:

Opmerkelijke eigenschappen


Palladium is een zacht zilverwit metaal dat chemisch gezien op platina lijkt; het reageert niet met zuurstof uit de lucht. Het heeft de laagste dichtheid en het laagste smeltpunt van de metalen uit de platinagroep.[1] Het is zacht en makkelijk bewerkbaar bij verwarming terwijl de sterkte en hardheid sterk toenemen bij lagere temperatuur.[1] Palladium reageert sterk met zwavelzuur en salpeterzuur maar het lost slechts langzaam op in zoutzuur.

Het metaal heeft de ongewone eigenschap dat het tot 900 maal zijn eigen volume aan waterstof kan opnemen bij kamertemperatuur,[1] een eigenschap die het zeer geschikt maakt voor industriële hydrogeneringsreacties. Vermoed wordt dat er \({\displaystyle {\ce {Pd2H}}}\) wordt gevormd, maar dit is tot nu toe speculatie.

Bekende oxidatietoestanden van palladium zijn +2, +3 en +4. Recent zijn palladiumverbindingen gemaakt waar palladium een oxidatiestaat +6 heeft.

Verschijning


Palladium wordt meestal als ongebonden metaal gewonnen als bijproduct uit koper en nikkelertsen. Ook wordt het in de aardkorst aangetroffen in legeringen met goud en platina. De belangrijkste wingebieden liggen in Rusland (bij Norilsk), Zuid-Afrika, Canada, Verenigde Staten (VS) en Zimbabwe.[2] De productie in 2019 was als volgt: Rusland 98 ton, Zuid-Afrika 81 ton, Canada 20 ton, VS 14 ton en het wereld totaal kwam uit op 227 ton.[2] Naast de mijnbouw is recycling ook een belangrijke bron. In 2020 werd zo'n 102 ton palladium (inclusief platina) gewonnen uit schroot. Hiervan was 57 ton afkomstig uit katalysatoren van voertuigen in de Verenigde Staten.[2]

De drie grootste mijnbouwbedrijven die palladium produceren zijn Nornikel, Impala Platinum en Anglo American Platinum.[3] In 2020 was het Russische Nornikel veruit de grootste aanbieder met een wereldwijd marktaandeel van 44%. Impala en Anglo American hebben allebei een aandeel van zo'n 15% en deze drie leveren tezamen bijna driekwart van alle palladium.[3] In 2020 lag het wereldwijde gebruik van palladium op 302 ton (2019: 345 ton), hiervan ging iets meer dan 80% naar katalysatoren van voertuigen.[3] In het gebruik wordt voor twee derde voorzien uit de mijnen en de rest is afkomstig uit recycling.[3]

Isotopen


Zie Isotopen van palladium voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Stabielste isotopen
Iso RA (%) Halveringstijd VV VE (MeV) VP
102Pd 1,02 stabiel met 56 neutronen
103Pd syn 16,991 d EV 0,543 103Rh
104Pd 11,14 stabiel met 58 neutronen
105Pd 22,33 stabiel met 59 neutronen
106Pd 27,33 stabiel met 60 neutronen
107Pd syn 6,5·106 j β 1,511 107Ag
108Pd 26,46 stabiel met 62 neutronen
110Pd 11,72 stabiel met 64 neutronen

In de natuur worden zes stabiele palladium isotopen aangetroffen. De meest stabiele radio-isotoop is 107Pd met een halveringstijd van enkele miljoenen jaren. De andere radioactieve isotopen hebben halveringstijden in de orde van dagen.

Toxicologie en veiligheid


Palladium zelf is ongevaarlijk, maar palladiumverbindingen moeten als giftig en kankerverwekkend beschouwd worden.

Handel en belegging


Palladium is een kostbaar edelmetaal. Op de internationale goederenmarkten wordt de prijs uitgedrukt in Amerikaanse dollars per troy ounce (iets meer dan 31,1 gram).

gemiddelde prijs in US$/ounce[2]
1995 2010 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Palladiumprijs 153 531 695 617 874 1035 1544 2100

Externe links


Zie de categorie Palladium van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.









Categorieën: Palladium | Elementenlijst | Katalysator




Staat van informatie: 26.11.2021 03:05:15 CET

oorsprong: Wikipedia (Auteurs [Geschiedenis])    Licentie: CC-BY-SA-3.0

Veranderingen: Alle afbeeldingen en de meeste ontwerpelementen die daarmee verband houden, zijn verwijderd. Sommige pictogrammen werden vervangen door FontAwesome-Icons. Sommige sjablonen zijn verwijderd (zoals 'artikel heeft uitbreiding nodig') of toegewezen (zoals 'hatnotes'). CSS-klassen zijn verwijderd of geharmoniseerd.
Specifieke Wikipedia-links die niet naar een artikel of categorie leiden (zoals 'Redlinks', 'links naar de bewerkpagina', 'links naar portals') zijn verwijderd. Elke externe link heeft een extra FontAwesome-Icon. Naast enkele kleine wijzigingen in het ontwerp, werden mediacontainer, kaarten, navigatiedozen, gesproken versies en Geo-microformats verwijderd.

Belangrijke opmerking Omdat de gegeven inhoud op het gegeven moment automatisch van Wikipedia wordt gehaald, was en is een handmatige verificatie niet mogelijk. Daarom garandeert LinkFang.org niet de juistheid en actualiteit van de verkregen inhoud. Als er informatie is die momenteel verkeerd is of een onjuiste weergave heeft, aarzel dan niet om Neem contact op: E-mail.
Zie ook: Afdruk & Privacy policy.