Ovidius


Publius Ovidius Naso
Algemene informatie
Ook bekend als Ovidius, Ovid
Geboren 20 maart 43 v.Chr.
Geboorteplaats Sulmo, Romeinse Republiek
Overleden 17/18 na Chr.
Overlijdensplaats Tomis, Romeinse Keizerrijk
Land Romeinse Rijk
Beroep Dichter
Werk
Genre Epos
Stroming Augusteïsche periode
Thema's Griekse en Romeinse mythologie
Bekende werken Epistulae Heroidum, Ars Amatoria, Metamorphosen
Portaal    Literatuur
Romeinse Rijk

Publius Ovidius Naso (Sulmo, 20 maart 43 v.Chr. - Tomis, 17 na Chr.) behoort samen met Vergilius, Horatius, Propertius en Tibullus tot de grote dichters uit het augusteïsche tijdvak. Samen met de eerste twee wordt hij beschouwd als de canonieke dichters van de Latijnse literatuur. Met de laatste twee vormde hij de elegiaci. Ovidius was bevriend met Propertius, Bassus en Ponticus. Vergilius en Tibullus zouden al gestorven zijn voordat Ovidius hen had kunnen ontmoeten,[1] hoewel Ovidius zelf wel stelt Vergilius gezien te hebben.[2]

Ovidius' poëzie staat bekend om zijn speelse en vernieuwende karakter, vooral in de manier waarop wordt omgegaan met traditionele verhalen en genres. Zijn bekendste werken zijn de Metamorphosen, een mythologisch epos; de Heroides, een verzameling brieven van, voornamelijk, mythologische vrouwen aan hun minnaars; de Ars amatoria, een leerdicht over verleidingstechnieken; en de Amores, een verzameling elegieën. Ook schreef Ovidius de Tristia en de Epistulae ex Ponto, twee gedichtenbundels geschreven tijdens zijn verbanning aan de Zwarte Zee. Verder is Ovidius bekend om zijn onvoltooide Fasti, een gedicht over de Romeinse kalender en een belangrijke historische bron over Romeinse feesten. De poëzie van Ovidius is veelvuldig geïmiteerd tijdens de Late Oudheid en Middeleeuwen en heeft een grote invloed gehad op de Europese kunst en literatuur.

Inhoud

Levensloop


Ovidius werd geboren op 20 maart 43 v.Chr.[3] uit een welgestelde equitesfamilie te Sulmo, nu het stadje Sulmona in de Abruzzen, op 100 km ten oosten van Rome. Dit schreef hij zelf in een autobiografisch gedicht tijdens zijn ballingschap in Tomis waarin hij beweert dat hij de zoon van een Romeinse burger uit Sulmo is.[4] Hij had een broer die net één jaar ouder was. De beide jongens kregen een verzorgde opvoeding. Ze studeerden onder meer retorica en rechten, eerst in Rome en later in Athene. Dit was de gebruikelijke opvoeding voor welgestelde Romeinen in die tijd. Ovidius kreeg een toga waarmee hij als volwassen werd beschouwd. Hij kon de politiek in en was lid van de Commissie van Drie. Hij had in de senaat kunnen komen, maar dit is toch niet gebeurd.[5] De dood van zijn broer, die op 20-jarige leeftijd stierf na terugkeer uit Athene, was een zware slag voor de jonge Ovidius. Ovidius trouwde drie keer, maar de namen van zijn echtgenotes zijn niet bekend.[6] In zijn Tristia (IV 10 en I 3.) vertelt hij zelf over zijn levensloop.[7]

In een politieke of juridische carrière had Ovidius helemaal geen interesse, maar des te meer in literatuur, tot ongenoegen van zijn vader, die het niet eens was met zijn literaire aspiraties. Niettemin debuteerde hij op 27-jarige leeftijd met zijn Amores, en maakte al vroeg naam als minnedichter, een van de vele groten tijdens de "gouden eeuw" van keizer Augustus. Op school blonk Ovidius vooral uit in de suasoria; een oefening waarbij je je goed moet kunnen inleven. Hij kon overtuigende betogen schrijven door het grote psychologische inzicht waarover hij beschikte.[5] Hij was goed bevriend met Tibullus, en Propertius. Tijdens zijn jeugd ging hij ook veel om met Aemilius Macer,[8] over wie hij met bewondering vertelt.[9] Ook Horatius behoorde tot zijn kennissen; deze droeg soms voor uit eigen werk. Met Vergilius, die de oudere generatie vertegenwoordigde, heeft hij naar eigen zeggen één enkele keer kennis gemaakt. Ovidius was welgesteld genoeg om zich volledig aan de dichtkunst te wijden. Al gauw volgden de Ars Amatoria (De kunst van het liefhebben) en de Remedia Amoris (Remedies tegen de liefde), zijn bekendste dichtbundels. Hij kon zich een luxueus en losbandig leven in de mondaine grootstad Rome veroorloven. Als gevierd dichter hield hij regelmatig voordrachten uit eigen werk, wat zijn roem alleen maar vergrootte.

Verbanning naar Tomis?


Ovidius vertelt in zijn dichtwerken dat hij in 8 na Chr., terwijl hij grootvader was door de twee huwelijken van zijn dochter,[10] werd verbannen door keizer Augustus naar het verre Tomis (het huidige Constanţa, aan de kust van de Zwarte Zee, provincia Moesia, nu Roemenië). Van deze strafmaatregel bestaan echter geen andere vermeldingen dan die van Ovidius zelf. Er zijn daarom volgens deskundigen[11] twee mogelijkheden:

A) Ovidius werd door keizer Augustus verbannen naar Tomis;

B) Ovidius werd niet verbannen, hij heeft dit zelf doelbewust verzonnen, ‘in scène gezet’.

A. Verbanning naar Tomis

De reden voor deze verbanning is nooit echt opgehelderd. Ovidius zelf schrijft in zijn werk Tristia (Treurzangen) dat een carmen (gedicht) en een error (vergissing) hem ten val brachten. Het gaat volgens Ovidius om het gedicht de Ars Amatoria[12] , dat met zijn frivole losbandigheid tegen de morele hervormingen van keizer Augustus indruiste. Deze vaardigde juist allerlei wetten uit ter bevordering van de moraliteit, omdat het volk in zijn ogen moreel was afgegleden na de burgeroorlogen. Oude normen en waarden moesten in ere worden hersteld. Zo kwamen er wetten om het familieleven meer aanzien te geven: overspel en echtscheiding werden bestraft, koppels aangezet om meer kinderen te krijgen, vrijgezellen en kinderloze echtparen beboet. Ovidius’ werk stond daar haaks op. In zijn werken ging het voornamelijk over verliefdheid, passie, erotiek, trouw, bedrog, jaloezie.

Ovidius vertelt ook wat de vergissing inhield: hij had per ongeluk iets gezien, wat hij niet had mogen zien. Over wat hij precies zag is veel gespeculeerd. Misschien had hij Augustus betrapt tijdens een amoureuze ontmoeting? Een andere mogelijke reden betreft Julia, Augustus' enige dochter. Ze was drie keer getrouwd. De eerste keer met Marcellus (de zoon van Octavia, de zus van Augustus), de tweede keer met Agrippa en de derde keer met Tiberius. Het huwelijk met Tiberius mislukte en Julia ging een aantal keren vreemd. Ze zou zelfs een keer met Ovidius vreemd gegaan zijn. Hier zou Ovidius misschien iets te loslippig over geweest zijn. Dit zou volgens H.J. Rose[13] een belachelijk idee zijn omdat zij als geliefde prinses zich niet snel aangetrokken zal hebben gevoeld tot een man van vijftig die geen hoge sociale status had. We weten het niet, maar Ovidius vond kennelijk dat hij geen misdaad had begaan en het slachtoffer was van een misverstand.

Daar, in een uithoek van de Romeinse wereld, leidde de frivole stadsmens Ovidius een troosteloos bestaan in eenzaamheid, en kwijnde langzaam weg te midden van wat hij barbaren noemde. Door zijn verbanning had Ovidius geen zin meer om de Fasti af te maken.[14] Zijn vrouw bleef achter in Rome. Augustus stond Ovidius weliswaar toe zijn bezit en burgerrechten te behouden, maar het stak de dichter enorm uit de beschaafde wereld te zijn verstoten. Voor iemand uit de Romeinse bovenklasse was de verbanning een gruwelijke straf. Zonder ooit in eer hersteld te zijn is Ovidius overleden in 18 n.C. Volgens sommige bronnen was dit halverwege 17 n.C., maar in de Fasti beschrijft hij de bouw van een nieuwe tempel voor Jupiter in oktober dat jaar. Dat nieuws had natuurlijk wat tijd nodig om in Tomis aan te komen, dus Ovidius zal begin 18 n.C. zijn gestorven.[13]

Voor zichzelf liet hij een grafschrift na:

Ik, Naso, die hier rust, die speelse dichter van de liefde,
ben door mijn eigen dichttalent ten val gebracht.
Reiziger, wees zo goed, indien u ooit bemind hebt,
te zeggen: 'Beenderen van Ovidius, rust zacht!
Tristia 3.3.73-6; vert. D. den Hengst

B. ‘Verbanning’ verzonnen als publiciteitsstunt

Sommige geleerden (de Leidse hoogleraar J. J. Hartman,[15] O. Janssen,[16] A. Fitton Brown[17]) hebben de hypothese verdedigd dat Ovidius zijn verbanning ensceneerde, als raam voor zijn Tristia en Epistulae ex Ponto. Door uit het zicht van de Romeinse stadsmensen te verdwijnen wist hij zich in de belangstelling te werken.

Voor deze veronderstelling zijn de volgende argumenten aangevoerd: Ovidius werd onwaarschijnlijk ver verbannen voor iemand die ofwel geen misdaad, ofwel een zeer lichte misdaad begaan had; ook kreeg hij nooit vergiffenis, wat het nog onwaarschijnlijker maakt; de gegeven topografische details zijn onjuist; al zijn werken zijn volledig bewaard gebleven wat erop wijst dat ze uitgegeven zijn in Rome. Door die error te vermelden en zeer geringe details te geven bouwde hij een spanning op bij zijn lezerspubliek, want de Romeinse roddelmachine zou willen weten wat hij had gezien, en zo zijn volgende werken willen lezen. Sommige geleerden twijfelen aan het waarheidsgehalte van de verbanning omdat er door geen enkele schrijver uit die tijd iets over gezegd wordt, terwijl Ovidius een beroemde dichter was.[5]

Sommige tegenstanders van de theorie van de verbanning brengen ook in dat de Ars amatoria het zeer braaf houdt, en eigenlijk alleen maar tips geeft tot het versieren van een meisje, en er geen sprake is van aanmoedigingen tot decadente toestanden.

Ovidius' werk


In veel gedichten is Ovidius een geleerde dichter, een zogenaamde poeta doctus, die schrijft voor een hoogopgeleid publiek dat zijn klassieken kende. Hij heeft de literatuur verrijkt met twee nieuwe ‘genres’: heldinnenbrieven en ballingschapsgedichten.[9] Zijn werk als dichter kan in een aantal perioden opgedeeld worden:

Jeugdwerk

In de Latijnse literatuur wordt de benaming "jeugdwerk" vaak gekoppeld aan de mindere lectuur, vervaardigd als schoolopdracht of als probeersel om een eigen stijl te vinden. Dit geldt echter niet voor de Ars Amatoria, de Amores en de Epistulae Heroidum, die al gerekend kunnen worden tot zeer hoogstaande literatuur en reeds de kenmerken van de volgende werken vertonen. In de eerste periode ligt het accent in zijn werk op de liefde en de erotiek.

In dit eerste grote werk van Ovidius is de invloed van andere grote schrijvers als Tibullus en Propertius duidelijk te zien: erotische gedichten die gaan over liefdesavonturen, nachtelijke serenades, jaloezie en veel meer. De vrouw over wie Ovidius schreef is Corinna. Zij kreeg zo veel verschillende eigenschappen dat het niet aannemelijk is dat zij ooit echt heeft bestaan. Ovidius verklaarde zelf dat hij geen genoegen nam met maar één vrouw, hij had er liever minstens twee, en zou zich aangetrokken voelen tot elke mooie vrouw.[19] De Amores bestaat uit 49 gedichten, variërend van 18 tot 114 regels lang.[20]
In het eerste boek van de Ars Amatoria wordt advies gegeven over hoe je een vrouw kan veroveren. In het tweede boek beschrijft hij hoe je een vrouw bij je kan houden. In het derde boek – om de inhoud van de eerste twee boeken te compenseren - geeft Ovidius tips hoe een vrouw een man kan verleiden.[23]
De Ars amandi heeft 2330 versregels, het vervolg Remedia amoris heeft er ruim 800.[24] Toen de Ars Amandi acht jaar bestond, werd het door keizer Augustus verboden om het te lezen en werd het uit de Romeinse bibliotheken verwijderd.[24]

Hoofdwerk

In de tweede periode zoekt hij zijn inspiratie in de Griekse mythologie en de nationale folklore.

Laat werk

In zijn Tristia en de Epistulae ex Ponto maakt hij een schitterende synthese van lyriek en epiek. De derde periode valt samen met zijn ballingschap in Tomis. Daar heeft hij nog een aantal werken geschreven:

Waardering


De waardering voor Ovidius verandert met de tijd. Tijdens zijn leven werd hij zeer geprezen om zijn metrisch vernuft en gevoel voor drama. Er was echter ook een groep tegenstanders die zijn werk te 'frivool' vond.

In de middeleeuwen was Ovidius niet alleen een filosoof en een encyclopedist, maar ook een leraar. Hij was niet zo populair als andere dichters, maar zijn werk werd gewaardeerd.[23] In de vroege middeleeuwen werd zijn werk amper gelezen. Het zou immoreel en heidens zijn. Vergilius genoot toen echter grote waardering, wat te verklaren valt doordat deze wel een moraliserende inslag heeft en het verhevene predikt. Pas in de 12e eeuw werd Ovidius' dichtkunst meer op waarde geschat. Men paste wel een christelijke allegorisch-moraliserende uitleg toe. Dit leidde tot de Ovide Moralisé en commentaren van onder meer Pierre Berçuire in het Reductorium Morale.

Vooral in de renaissance in de 16e en 17e eeuw grijpen velen terug op motieven uit zijn werken. Dit wordt ook weleens de "Aetas Ovidiana" (het "Ovidius-tijdperk") genoemd. Zijn vertelkunst inspireerde Torquato Tasso, Chaucer, John Milton en Vondel.

Noten


  1. Piet Gerbrandy, Het feest van Saturnus, Amsterdam, 2007, pagina 195
  2. Tristia 4.10.51: "Vergilium vidi tantum", "Vergilius heb ik slechts gezien"
  3. G.B. Conte, Latin Literature, Florence, 1987 (trad. J.B. Solodow, 1994), editie uit 1999, p. 340.
  4. P. Gerbrandy, Het feest van Saturnus, Amsterdam, 2007, p. 194.
  5. a b c D. van Assendelft - e.a., Ovidius in de epische traditie; uitwerking van de eindexamensyllabus Latijn 1990, Amsterdam, 1990.
  6. Ovidius, Tristia, Ex Ponto, introd. ed. trad. A.L. Wheeler, Cambridge - Londen, 1924 (= 1939), pp. xvi -xvii
  7. G.J.M. Bartelink, Klassieke Letterkunde, Utrecht, 1964, 20007, p. 216.
  8. G.M.J. Bartelink}, Klassieke Letterkunde, 4.
  9. a b P. Gerbrandy, Het feest van Saturnus.
  10. a b H. J. Rose, A Handbook of Latin Literature: From the Earliest Times to the Death of St. Augustine.
  11. Onder anderen de Nederlandse Ovidius-vertaler W.A.M. Peters, in zijn inleiding in zijn vertaling Tristia. Ballingschapsgedichten, Amsterdam, 1995.
  12. M. d’Hane-Scheltema, Ovidius Lessen in Liefde, Amsterdam, 2004, vertaling van Ars amandi en Remedia amoris, pp. 7-8.
  13. a b H.J. Rose, A Handbook of Latin Literature: From the Earliest Times to the Death of St. Augustine, Londen - New York, 19543 (= 1996), p. 326 .
  14. G.J.M. Bartelink, Klassieke Letterkunde, Utrecht, 1964, 7e druk 2000, pagina 218
  15. J.J. Hartman, Uit de geschiedenis der Romeinsche litteratuur XIX, in NRC (16/07/1923), XX, in NRC (7/11/1923).
  16. O. Janssen, De verbanning van Ovidius: waarheid of fictie?, in Collectanea franciscana neerlandica 5 (1981), pp. 77-105.
  17. A. Fitton Brown, The Unreality of Ovid's Tomitan Exile, in Liverpool Classical Monthly 10 (1985), pp. 19-22?
  18. a b c G. M. J. Bartelink, Klassieke Letterkunde
  19. G.B. Conte, Latin Literature, Florence, 1987 (trad. J.B. Solodow, 1994), editie uit 1999, p. 343.
  20. H.J. Rose, A Handbook of Latin Literature: From the Earliest Times to the Death of St. Augustine, Londen - New York, 19543 (= 1996), p. 327 .
  21. G.B. Conte, Latin Literature, Florence, 1987 (trad. J.B. Solodow, 1994), editie uit 1999, pp. 346-347.
  22. H.J. Rose, A Handbook of Latin Literature: From the Earliest Times to the Death of St. Augustine, Londen - New York, 19543 (= 1996), p. 330 .
  23. a b c G.B. Conte, Latin Literature, Florence, 1987 (trad. J.B. Solodow, 1994), editie uit 1999, p. 341 .
  24. a b M. d’Hane-Scheltema, Ovidius Lessen in Liefde, Amsterdam, 2004, vertaling van Ars amandi en Remedia amoris, p. 7.
  25. G.J.M. Bartelink, Klassieke Letterkunde, Utrecht 1964, 7e druk 2000, pagina 217-218
  26. P. Gerbrandy, Het feest van Saturnus, Amsterdam, 2007, pagina 196
  27. G.J.M. Bartelink, Klassieke Letterkunde, Utrecht 1964, 7e druk 2000, pagina 218

Externe links


Literatuur


Werken van of over dit onderwerp zijn te vinden op de pagina la:scriptor:Publius Ovidius Naso op Wikisource.
Zie de categorie Ovid van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.









Categorieën: Romeins dichter | Schrijver in de 1e eeuw v.Chr.




Staat van informatie: 08.04.2022 12:33:45 CEST

oorsprong: Wikipedia (Auteurs [Geschiedenis])    Licentie: CC-BY-SA-3.0

Veranderingen: Alle afbeeldingen en de meeste ontwerpelementen die daarmee verband houden, zijn verwijderd. Sommige pictogrammen werden vervangen door FontAwesome-Icons. Sommige sjablonen zijn verwijderd (zoals 'artikel heeft uitbreiding nodig') of toegewezen (zoals 'hatnotes'). CSS-klassen zijn verwijderd of geharmoniseerd.
Specifieke Wikipedia-links die niet naar een artikel of categorie leiden (zoals 'Redlinks', 'links naar de bewerkpagina', 'links naar portals') zijn verwijderd. Elke externe link heeft een extra FontAwesome-Icon. Naast enkele kleine wijzigingen in het ontwerp, werden mediacontainer, kaarten, navigatiedozen, gesproken versies en Geo-microformats verwijderd.

Belangrijke opmerking Omdat de gegeven inhoud op het gegeven moment automatisch van Wikipedia wordt gehaald, was en is een handmatige verificatie niet mogelijk. Daarom garandeert LinkFang.org niet de juistheid en actualiteit van de verkregen inhoud. Als er informatie is die momenteel verkeerd is of een onjuiste weergave heeft, aarzel dan niet om Neem contact op: E-mail.
Zie ook: Afdruk & Privacy policy.