Lood (element)


Lood / Plumbum
1 18
1 H 2 Periodiek systeem 13 14 15 16 17 He
2 Li Be B C N O F Ne
3 Na Mg 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Al Si P S Cl Ar
4 K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
5 Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
6 Cs Ba Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
7 Fr Ra ↓↓ Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og
 
Lanthaniden La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
Actiniden Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Lood
Algemeen
Naam Lood / Plumbum
Symbool Pb
Atoomnummer 82
Groep Koolstofgroep
Periode Periode 6
Blok P-blok
Reeks Hoofdgroepmetalen
Kleur Donkergrijs
Chemische eigenschappen
Atoommassa (u) 207,2
Elektronenconfiguratie [Xe]4f14 5d10 6s2 6p2
Oxidatietoestanden +2, +4
Elektronegativiteit (Pauling) 2,10
Atoomstraal (pm) 146
1e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 715,60
2e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 1450,40
3e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 3081,50
Fysische eigenschappen
Dichtheid (kg·m−3) 11340
Hardheid (Mohs) 1,5
Smeltpunt (K) 600
Kookpunt (K) 2024
Aggregatietoestand Vast
Smeltwarmte (kJ·mol−1) 4,8
Verdampingswarmte (kJ·mol−1) 177,7
Van der Waalse straal (pm) 202
Kristalstructuur Kub
Molair volume (m3·mol−1) 18,17 · 10−6
Geluidssnelheid (m·s−1) 1260
Specifieke warmte (J·kg−1·K−1) 130
Elektrische weerstandΩ·cm) 20,6
Warmtegeleiding (W·m−1·K−1) 35,3
SI-eenheden en standaardtemperatuur en -druk worden gebruikt,
tenzij anders aangegeven
Portaal    Scheikunde

Lood is een scheikundig element met symbool Pb en atoomnummer 82. Het symbool Pb is afkomstig van de Latijnse naam, Plumbum. Lood is een donkergrijs hoofdgroepmetaal.

Inhoud

Ontdekking


Lood wordt sinds 5000-4500 v.Chr. gebruikt omdat het wijdverspreid op aarde voorkomt en eenvoudig kan worden bewerkt. Alchemisten dachten dat lood het oudste metaal was en associeerden het met de planeet Saturnus. In het Romeinse Rijk werden loden pijpen gebruikt om water te transporteren die in sommige gevallen 2000 jaar later nog steeds in gebruik zijn.

In de jaren tachtig ontstond het besef dat lood schadelijk is voor het milieu met als gevolg dat het gebruik ervan aan banden werd gelegd. In autobrandstoffen werd lood vervangen door andere stoffen en loden pijpleidingen werden vervangen door pijpleidingen in kunststof, (verzinkt) staal of koper.

Toepassingen


Lood, een zwaar metaal, is schadelijk voor het milieu. Om die reden is het gebruik ervan teruggedrongen, maar het gebruik is in de bouw in Nederland (weer) toegestaan vanwege de recycleerbaarheid.[1]

Er zijn (of waren) legio toepassingen:

Opmerkelijke eigenschappen


Lood is een zacht, buigzaam en kneedbaar donkerblauw-grijs metaal dat bij kamertemperatuur een slechte geleider van elektriciteit is. Het is zeer corrosiebestendig, zelfs tegen geconcentreerde oplossingen van zwavelzuur. Door lood te legeren met antimoon of andere metalen kan het harder worden gemaakt.

Bij 7,2 K wordt lood een supergeleider en IBM wilde het gebruiken voor een computer gebaseerd op de Josephson-junctie.

Lood is het element met het hoogste atoomnummer dat stabiele isotopen heeft. Alle elementen met hogere atoomnummers zijn radioactief, hoewel bismut-209 en uranium-238 door hun zeer lange halveringstijd ook als stabiel kunnen worden beschouwd. Elementen met hogere atoomnummers vervallen uiteindelijk naar lood of naar elementen met een lager atoomnummer. Een deel van het lood is dus ontstaan uit deze elementen volgens de uraniumreeks. Dit gegeven vormt de grondslag van de uranium-looddatering.

Verschijning


Ongebonden lood is vrij zeldzaam in de aardkorst. Veelal wordt het aangetroffen in ertsen die naast lood ook zink, zilver en koper bevatten. Het meest voorkomende loodhoudende mineraal is galena dat ruim 86% lood bevat. Andere mineralen die als loodbron worden gebruik zijn cerussiet en anglesiet. In oostelijk België werd lood gewonnen bij de Mijnzetel van Blieberg. Een andere – steeds belangrijker wordende – bron van lood is de recycling van afgedankte loodhoudende materialen. De inzamelingsgraad van lood is 95%, hoogste onder alle non-ferro metalen.

Wereldproductie


Topproducenten van lood 2019[2]
Positie Land Productie (duizend ton)
1  China 2000
2  Australië 509
3  Peru 308
4  Verenigde Staten 274
5  Mexico 259
6  Rusland 230
7  India 200
8  Bolivia 88
9  Turkije 71
10  Zweden 69

Isotopen


Zie Isotopen van lood voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Stabielste isotopen
Iso RA (%) Halveringstijd VV VE (MeV) VP
202Pb syn 52,5·103 j α 1,364 198Hg
204Pb 1,4 1,4·1017 j α 3,800 200Hg
205Pb syn 1,53·107 j EV 1,531 205Tl
206Pb 24,1 stabiel met 124 neutronen
207Pb 22,1 stabiel met 125 neutronen
208Pb 52,4 stabiel met 126 neutronen
210Pb sporen 22,2 j β 210Bi

Op aarde komen drie stabiele loodisotopen voor, één radioactieve isotoop met een dusdanig lange halveringstijd dat het ook als stabiel kan worden beschouwd en een aantal radioactieve isotopen met kortere halveringstijden.

Toxicologie en veiligheid


Langdurige blootstelling aan lood en loodverbindingen kan hersenbeschadigingen veroorzaken en tot bijvoorbeeld dementie leiden. Loodcarbonaat werd in verf gebruikt maar ook als decoratie op behang. Schilfers met loodcarbonaat hebben een beetje zoete smaak. In de negentiende eeuw kwam het vaak voor dat kleine kinderen hierop kauwden, voor een zich ontwikkelend brein is de mentale schade zeer groot en blijvend. Om dezelfde redenen is het niet meer toegestaan lood te gebruiken voor drinkwaterleidingen of om drinkwaterleidingen te solderen.

Lood en loodverbindingen, zoals verbrandingsproducten uit gelode benzine, hebben een schadelijke werking op de hersenen. Dit kan leiden tot allerlei ontwikkelingsstoornissen, met name bij kinderen. Dit uit zich in een lager IQ en een verhoogde kans op crimineel gedrag op latere leeftijd. Opmerkelijk genoeg zijn de effecten van het toevoegen van lood aan benzine in de statistieken zichtbaar door een stijging van de criminaliteit.[3]

Gezondheidsrisico's door lood in de omgeving


Lood is vooral een gezondheidsrisico voor kinderen. Als ongeboren kinderen en jonge kinderen het binnenkrijgen, heeft dat gevolgen voor de ontwikkeling van de hersenen. Hierdoor krijgen deze kinderen een iets lager IQ. Het is daarom belangrijk dat kinderen zo weinig mogelijk lood binnenkrijgen. Dat geldt ook voor zwangere vrouwen. Doordat lood vroeger veel werd toegepast is het op veel plekken in het milieu terecht gekomen. Kinderen kunnen in aanraking komen met lood;

Het is belangrijk om loden waterleidingen te laten vervangen. Als er lood in de grond zit dan is het belangrijke kinderen bepaalde maatregelen aan te leren, zoals handen wassen na het buitenspelen.

Zie ook


Externe links


Zie de categorie Lead van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.









Categorieën: Lood | Elementenlijst




Staat van informatie: 19.06.2021 10:34:01 CEST

oorsprong: Wikipedia (Auteurs [Geschiedenis])    Licentie: CC-BY-SA-3.0

Veranderingen: Alle afbeeldingen en de meeste ontwerpelementen die daarmee verband houden, zijn verwijderd. Sommige pictogrammen werden vervangen door FontAwesome-Icons. Sommige sjablonen zijn verwijderd (zoals 'artikel heeft uitbreiding nodig') of toegewezen (zoals 'hatnotes'). CSS-klassen zijn verwijderd of geharmoniseerd.
Specifieke Wikipedia-links die niet naar een artikel of categorie leiden (zoals 'Redlinks', 'links naar de bewerkpagina', 'links naar portals') zijn verwijderd. Elke externe link heeft een extra FontAwesome-Icon. Naast enkele kleine wijzigingen in het ontwerp, werden mediacontainer, kaarten, navigatiedozen, gesproken versies en Geo-microformats verwijderd.

Belangrijke opmerking Omdat de gegeven inhoud op het gegeven moment automatisch van Wikipedia wordt gehaald, was en is een handmatige verificatie niet mogelijk. Daarom garandeert LinkFang.org niet de juistheid en actualiteit van de verkregen inhoud. Als er informatie is die momenteel verkeerd is of een onjuiste weergave heeft, aarzel dan niet om Neem contact op: E-mail.
Zie ook: Afdruk & Privacy policy.