Joepiken - nl.LinkFang.org

Joepiken




De Joepiken of Joepiks zijn een Eskimovolk in het oosten van Siberië en in Alaska. Zij zijn vaak beter gekend onder de Engelse schrijfwijzen Yupik(s), Yup'ik of Yuit(s). Zelf noemen ze zich Joepigyt (cyrillische schrijfwijze: Йупигыт), wat in het Joepiks 'gewone' of 'echte mensen' betekent.

Men maakt een onderscheid tussen de Aziatische of Siberische Joepiken en de Alaska-Joepiken. Volgens de Russische volkstelling van 2010 telde Rusland 1.738 Joepiken, waarvan 1.529 in het autonome district Tsjoekotka.[1][2] In de Russische statistieken worden ze aangeduid als Эскимосы, Eskimo's.

Inhoud

Verspreiding


Volgens de volkstelling van de Verenigde Staten in 2001 was het aantal Joepiken in het land meer dan 24.000, dat is inclusief 2.355 verwante Sugpiaq.[3] Meer dan 22.000 wonen in het traditionele gebied van de Joepiken in west en zuidwest Alaska.[4] In Alaska zijn ze het talrijkste inheemse volk. Ze spreken het Joepik van Centraal-Alaska dat behoort tot de Eskimo-Aleoetische talen. In Rusland wonen er ongeveer 1.700, voornamelijk langs de kust van de Beringstraat.

Benaming


Yup'ik (meervoud Yupiit) is afgeleid van het woord yuk uit het Joepik wat betekent "persoon" met het suffix -pik, dat is "echt". Letterlijk betekent het dus "echte mensen".[5] In de literatuur wordt het volk en de taal soms aangeduid als Yuk of Yuit. In de dialecten nabij Hooper Bay, in Chevak en op Nunivak worden het volk en de taal aangeduid als Cup'ik.

Weergave van het woord "persoon" (of "mens") in de Eskimotalen Joepik en Inuit:

Eskimotalen enkelvoud duaal meervoud
Joepik
Sirenik йух (none) йугый
Siberisch Joepik yuk ? yuit
Naukan Joepik yuk ? yuget
Yupik (Centraal-/Zuidwest-Alaska) yuk yuuk yuut (< yuuget)
Chevak Cup’ik cuk cuugek cuuget
Nunivak Cup’ig cug cuug cuuget
Alutiiq (schiereiland+Kodiak) suk suuk suuget
Inuittalen
Inupiak (Noordwest-Alaska) iñuk iñuuk iñuit / iñuich
Inuvialuk of West-Canadees Inuit inuk innuk inuit
Inuktitut of Oost-Canadees Inuit inuk inuuk inuit
Groenlands of Kalaallisut inuk (none) inuit

Het Aleoetisch of Unangan, dat op de Aleoetische eilanden wordt gesproken, is in dit overzicht niet opgenomen.

Herkomst


Zie Inheemse volken van de Arctische regio voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Onderzoek naar bloedgroepen, DNA en talen, wijst erop dat de voorouders van de Indianen Amerika eerder bereikten dan de voorouders van de Joepiken, Eskimo's en Aleoeten.

De Proto-Eskimo's, de voorouders van de Joepiken, Eskimo's en Aleoeten, hebben volgens archeologen hun oorsprong in Noordoost-Siberië. Omstreeks 1000 v.Chr. arriveerden ze in het gebied rond de Beringzee, waar ze de eerdere Paleo-Eskimo's verdrongen.[6] De voorlopers van de Joepiken vestigden zich langs de kustgebieden van wat nu West-Alaska is en migreerden langzaam verder langs de Yukon en de Kuskokwimrivier. Rond 1400 na Chr. waren ze gevorderd tot Paimiut en Crow Village.[5]

De Siberische Joepiken zijn mogelijk een remigratie vanuit Alaska terug naar Siberië.[7]

Taal


De vijf Joepiktalen worden nog vrij algemeen gesproken; meer dan 75% van de Joepikbevolking beheerst de eigen taal.

De Joepiken van Siberië en Alaska namen, net als de Alaskaanse Inupiat, het schrijfsysteem over dat missionarissen rond 1760 in Groenland invoerden. Later raakte dit weer in onbruik. Eind-19e-eeuwse missionarissen die naar de Joepiken in Zuidwest-Alaska gingen, gebruikten het Joepik in hun kerkdiensten, en zorgden voor vertalingen van delen van de Bijbel.

De Eskimo–Aleoetische talen worden hieronder getoond:[8][9]

Literatuur


Externe links










Categorieën: Volk in Rusland | Russische Verre Oosten | Volk in Noord-Amerika | Alaska








Staat van informatie: 06.06.2020 11:57:44 CEST

oorsprong: Wikipedia (Auteurs [Geschiedenis])    Licentie: CC-by-sa-3.0

Veranderingen: Alle afbeeldingen en de meeste ontwerpelementen die daarmee verband houden, zijn verwijderd. Sommige pictogrammen werden vervangen door FontAwesome-Icons. Sommige sjablonen zijn verwijderd (zoals 'artikel heeft uitbreiding nodig') of toegewezen (zoals 'hatnotes'). CSS-klassen zijn verwijderd of geharmoniseerd.
Specifieke Wikipedia-links die niet naar een artikel of categorie leiden (zoals 'Redlinks', 'links naar de bewerkpagina', 'links naar portals') zijn verwijderd. Elke externe link heeft een extra FontAwesome-Icon. Naast enkele kleine wijzigingen in het ontwerp, werden mediacontainer, kaarten, navigatiedozen, gesproken versies en Geo-microformats verwijderd.

Belangrijke opmerking Omdat de gegeven inhoud op het gegeven moment automatisch van Wikipedia wordt gehaald, was en is een handmatige verificatie niet mogelijk. Daarom garandeert LinkFang.org niet de juistheid en actualiteit van de verkregen inhoud. Als er informatie is die momenteel verkeerd is of een onjuiste weergave heeft, aarzel dan niet om Neem contact op: E-mail.
Zie ook: Afdruk & Privacy policy.