Irrigatie


Irrigatie is het met gebruikmaking van allerlei technische middelen toevoegen van water aan landbouwgewassen bij een tekort aan neerslag. Hierdoor wordt de verbouw van gewassen met een betere opbrengst mogelijk gemaakt.

Inhoud

Geschiedenis


Archeologische onderzoekingen hebben aangetoond dat in het zesde millennium VC irrigatie werd toegepast in Mesopotamië en Egypte, waar gerst werd verbouwd in gebieden met onvoldoende regenwater om zonder irrigatie gewassen te laten groeien.[1]

In de Zanavallei van het Andesgebergte in Peru vonden archeologen overblijfselen van drie irrigatiekanalen uit het vierde millennium VC.[2] De Indusbeschaving beschikte over goed ontwikkelde irrigatiestelsels in het derde millennium VC.[3][4]

Irrigatiemethoden


Van het totale irrigatie areaal in de wereld wordt, op veldniveau, 94% geïrrigeerd door oppervlakte-irrigatie of bevloeiing, waarbij het irrigatiewater onder zwaartekracht over het veld loopt.[5]

Van de overige 6% wordt het merendeel op veldniveau geïrrigeerd met energie-intensieve en duurdere waterdrukirrigatietechnieken zoals beregening, druppelirrigatie, cirkelirrigatie, en gietdarmirrigatie waaraan pompen en buizenstelsels te pas komen. De VS nemen hiervan het leeuwendeel voor hun rekening. Vaak is het water bij deze vorm van bevloeiing op projectniveau gewonnen door het oppompen van grondwater uit putten. De winning van grondwater voor irrigatie op projectniveau kan ook gepaard gaan met zwaartekrachtbevloeiing op veldniveau.

In relatief geringe mate wordt ondergrondse irrigatie toegepast, waarbij het water uit sloten of buizen zijwaarts de grond indringt. In Nederland gebeurt dat in een droge periode met weinig neerslag door het polderpeil te verhogen en het water via het drainagesysteem de grond te laten binnendringen. Tot deze categorie behoort ook de getijdenirrigatie, die toegepast wordt in het laagste deel van een rivier waar getijdewerking merkbaar is, waarbij het water bij vloed door sloten vanaf de rivier het land in wordt geleid en vanuit de sloten de bodem binnendringt.[6]

In zeer geringe mate worden ook arbeidsintensieve methoden gebruikt zoals begieten en het regelmatig bijvullen van ingegraven poreuze potten van waaruit het water de bodem indringt.

Oppervlakte-irrigatie

Er zijn verschillende methoden van oppervlakte-irrigatie naargelang de helling van het terrein.[7]

  1. in de bergachtige gebieden genoemd onder wilde irrigatie,
  2. in vlakke riviervalleien in droge gebieden, waar de rivier soms buiten de oevers treedt.[8]
Bij strokenirrigatie wordt hellende terrein in hellende terrassen (stroken) opgedeeld zodat het irrigatiewater gelijkmatig van boven naar beneden over het veld kan stromen. In de breedte dient het hellende vak horizontaal te liggen zodat er in het veld alleen in de lengterichting helling aanwezig is.
Bij vorenirrigatie wordt in het hellende terrein zonder terrassering een systeem van voren en ruggen/bedden aangelegd. De gewassen worden op de ruggen/bedden ingeplant, en het water stroomt in de voren tussen de ruggen/bedden.
In niet al te steile gebieden met minder dan 1% helling kunnen de stroken of voren dwars op de hoogtelijnen van het terrein worden aangelegd. Bij sterkere hellingen worden ze onder een hoek met de hoogtelijnen aangelegd zodat de helling van de stroken of voren minder is dan die van het terrein. Dit voorkomt overmatige bodemerosie als gevolg van uitschuring door water.
Wanneer bij hellingirrigatie (zowel stroken- als vorenirrigatie) het waterfront ongeveer 80% van de lengte van het veld heeft afgelegd, wordt de toevoer van irrigatie stopgezet. Het water blijft dan nog uitzakken en bereikt toch het einde van het veld zonder dat er veel waterverliezen optreden. Gedurende het stromingsproces infiltreert het water in de bodem waar het wordt opgeslagen en voor het wortelstelsel van de gewassen ter beschikking komt. De irrigatie onder een helling wordt ook stromingsirrigatie genoemd.
Voor beperking van irrigatie-verliezen naar de ondergrond en ter verbetering van de irrigatie-efficiëntie is het veld van tevoren zodanig bewerkt dat in de langsrichting een regelmatige helling is verkregen. Bij stroken-irrigatie is het veld ook in de dwarsrichting geëgaliseerd.
In hellende gebieden wordt ook kombevloeiing toegepast, maar daartoe dient het terrein eerst geterrasseerd te worden.
Vlakke bassins of kommen worden ook wel van een voren-systeem voorzien wanneer de gewassen op ruggen moeten worden geteeld zoals bijvoorbeeld voor suikerriet. Ook kunnen groeven worden aangelegd voor gewassen met een dichtopeenstaande begroeiing zoals bij de bevloeiing van granen (tarwe, rogge, haver, gerst) gebeurt.

Irrigatiefrequentie

Bij natte rijst wordt het water gedurig aangevuld zodat het bassin onder water blijft: de permanente of continue irrigatie, waarbij een relatief geringe waterstroming het inlaatsysteem bij voortduring passeert om er voor te zorgen dat het veld nat blijft.

Bij de droge rijst en de meeste overige gewassen wordt de toevoer van water stopgezet wanneer er voldoende water op het veld staat, waarna het water de gelegenheid krijgt te infiltreren in de bodem, waarbij het veld droog valt. Dit is van belang voor de zuurstofhuishouding in de bodem ten behoeve van de plantenwortels. Pas wanneer de hoeveelheid water die in de bodem is opgeslagen door de verdamping is uitgeput wordt het veld opnieuw onder water gezet. Deze methode wordt periodieke irrigatie, irrigatie per rotatie of irrigatie per toerbeurt genoemd.

Hellingirrigatie (zowel stroken- en vorenirrigatie) gebeurt uitsluitend per rotatie of per toerbeurt.

Bij periodieke irrigatie moet de bodem voldoende bergingsvermogen bezitten om de planten van water te voorzien voor de verdamping of evapotranspiratie in de tijd tussen de irrigatiebeurten. De irrigatiefrequentie is typisch eens per 10 dagen, maar de perioden kunnen variëren van 5 tot 30 dagen, en zelfs worden ook wel eenmalige irrigaties gegeven.

Kunstwerken

Om het water op de velden te krijgen, worden verschillende kunstwerken geconstrueerd:

Projectbeheer


Zie Irrigatiebeheer voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het projectbeheer omvat de volgende aspecten:

De belangrijkste physische elementen van een irrigatieproject zijn land en water. Naargelang de bezitsverhoudingen van deze elementen zijn er verschillende vormen van waterbeheer.[10]

De utiliteitsvorm van waterbeheer heeft in de geschiedenis meer strubbelingen opgeleverd dan de andere vormen. De waterwinning, vooral als het gebeurt via grote stuwdammen (waar ook waterkrachtinstallaties aan verbonden zijn), bleef veelal als utiliteisvorm in handen van de overheid, temeer omdat de openbare veiligheid in het geding is.

Nadelige effecten


Zie Milieueffecten van irrigatie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Neveneffecten van irrigatie kunnen zijn:

Areaal


Zie Statistieken over irrigatie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De volgende tabel geeft een overzicht van geïrrigeerde arealen in de wereld in 2003.[5]
Alleen de landen met meer dan 10 miljoen ha geïrrigeerd (bevloeid) land zijn vermeld.

Areaal (106ha)
India 57
China 54
Pakistan 19
Azië (*) 188
Verenigde Staten 22
Overige landen (#) 67
Wereld totaal 277

(*) India, China en Pakistan inbegrepen
(#) buiten Azië

Het geïrrigeerde areaal beslaat wereldwijd ongeveer 16% van het totale landbouwareaal, maar de gewasopbrengst is zo'n 40% van de totale opbrengst[12]

Zie ook


Techniek

Irrigatie in de oudheid










Categorieën: Irrigatie | Landbouw | Waterbeheer




Staat van informatie: 26.09.2021 03:44:53 CEST

oorsprong: Wikipedia (Auteurs [Geschiedenis])    Licentie: CC-BY-SA-3.0

Veranderingen: Alle afbeeldingen en de meeste ontwerpelementen die daarmee verband houden, zijn verwijderd. Sommige pictogrammen werden vervangen door FontAwesome-Icons. Sommige sjablonen zijn verwijderd (zoals 'artikel heeft uitbreiding nodig') of toegewezen (zoals 'hatnotes'). CSS-klassen zijn verwijderd of geharmoniseerd.
Specifieke Wikipedia-links die niet naar een artikel of categorie leiden (zoals 'Redlinks', 'links naar de bewerkpagina', 'links naar portals') zijn verwijderd. Elke externe link heeft een extra FontAwesome-Icon. Naast enkele kleine wijzigingen in het ontwerp, werden mediacontainer, kaarten, navigatiedozen, gesproken versies en Geo-microformats verwijderd.

Belangrijke opmerking Omdat de gegeven inhoud op het gegeven moment automatisch van Wikipedia wordt gehaald, was en is een handmatige verificatie niet mogelijk. Daarom garandeert LinkFang.org niet de juistheid en actualiteit van de verkregen inhoud. Als er informatie is die momenteel verkeerd is of een onjuiste weergave heeft, aarzel dan niet om Neem contact op: E-mail.
Zie ook: Afdruk & Privacy policy.