Iridium (element)


Iridium
1 18
1 H 2 Periodiek systeem 13 14 15 16 17 He
2 Li Be B C N O F Ne
3 Na Mg 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Al Si P S Cl Ar
4 K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
5 Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
6 Cs Ba Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
7 Fr Ra ↓↓ Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og
 
Lanthaniden La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
Actiniden Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Iridium
Algemeen
Naam Iridium
Symbool Ir
Atoomnummer 77
Groep Platinagroep
Periode Periode 6
Blok D-blok
Reeks Overgangsmetalen
Kleur Zilverwit
Chemische eigenschappen
Atoommassa (u) 192,22
Elektronenconfiguratie [Xe]4f14 5d7 6s2
Oxidatietoestanden +3, +4
Elektronegativiteit (Pauling) 2,20
Atoomstraal (pm) 136
1e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 880
Fysische eigenschappen
Dichtheid (kg·m−3) 22560
Hardheid (Mohs) 6,5
Smeltpunt (K) 2683
Kookpunt (K) 4823
Aggregatietoestand Vast
Smeltwarmte (kJ·mol−1) 26,1
Verdampingswarmte (kJ·mol−1) 604,0
Kristalstructuur Kub
Molair volume (m3·mol−1) 8,49 · 10−6
Geluidssnelheid (m·s−1) 4825
Specifieke warmte (J·kg−1·K−1) 130
Elektrische weerstandΩ·cm) 5,3
Warmtegeleiding (W·m−1·K−1) 147
SI-eenheden en standaardtemperatuur en -druk worden gebruikt,
tenzij anders aangegeven
Portaal    Scheikunde

Iridium is een scheikundig element met symbool Ir en atoomnummer 77. Het is een zilverwit overgangsmetaal.

Inhoud

Ontdekking


Iridium is in 1803 (gelijktijdig met osmium) ontdekt door de Engelse chemicus Smithson Tennant, toen het als residu achterbleef na het oplossen van platina-erts in koningswater. Tennant gaf het deze naam omdat er vele kleuren zichtbaar waren: Iris is de godin van de regenboog, Iridis betekent in het Latijn van Iris.[1]

De meteoriet die zo'n 65 miljoen jaar geleden in Mexico insloeg en wellicht (mede) de Krijt-Paleogeen-massa-extinctie veroorzaakte, bevatte een hoge concentratie iridium. Restanten daarvan worden aangetroffen als een dun laagje in het sediment afgezet in die periode. Dit noemt men de iridiumanomalie.

Toepassingen


Iridium wordt voornamelijk gebruikt in legeringen waar de hardheid van het materiaal belangrijk is. Andere toepassingen zijn:

Opmerkelijke eigenschappen


Iridium is lastig te bewerken omdat het zeer hard en breekbaar is. Het is een zilverwit metaal met een lichte gele glans. Van alle metalen is iridium het best bestand tegen corrosie door zuren (zelfs tegen koningswater). Met sommige gesmolten natriumzouten zoals natriumchloride (keukenzout) en natriumcyanide reageert iridium echter wel.

Iridium is na osmium het element met de hoogste dichtheid: 22,56 g/cm³.

Verschijning


In de aardkorst wordt iridium in ongebonden toestand aangetroffen, vaak in combinatie met andere metalen uit de platinagroep. Daarnaast komt het voor in de natuurlijke legering iridiosmium. De kern van de aarde is rijk aan iridium en op sommige plaatsen komt het naar de oppervlakte. Het meeste commercieel gedolven iridium ontstaat als bijproduct van de koperwinning. Dit metaal wordt vaak gevonden in meteorieten.[bron?]

Isotopen


Zie Isotopen van iridium voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Stabielste isotopen
Iso RA (%) Halveringstijd VV VE (MeV) VP
191Ir 37,3 stabiel met 114 neutronen
192Ir syn 73,830 d β 1,460 192Pt
193Ir 62,7 stabiel met 116 neutronen

Naast de twee stabiele iridiumisotopen 191Ir en 193Ir is er een groot aantal radioactieve isotopen bekend waarvan het meest stabiele 192Ir een halveringstijd van ruim 73 dagen heeft.

Toxicologie en veiligheid


Metallische iridium is onschadelijk en weinig reactief. De meeste iridiumverbindingen moeten als giftig worden beschouwd.

Externe links


Zie de categorie Iridium van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.









Categorieën: Iridium | Elementenlijst




Staat van informatie: 25.09.2021 05:24:26 CEST

oorsprong: Wikipedia (Auteurs [Geschiedenis])    Licentie: CC-BY-SA-3.0

Veranderingen: Alle afbeeldingen en de meeste ontwerpelementen die daarmee verband houden, zijn verwijderd. Sommige pictogrammen werden vervangen door FontAwesome-Icons. Sommige sjablonen zijn verwijderd (zoals 'artikel heeft uitbreiding nodig') of toegewezen (zoals 'hatnotes'). CSS-klassen zijn verwijderd of geharmoniseerd.
Specifieke Wikipedia-links die niet naar een artikel of categorie leiden (zoals 'Redlinks', 'links naar de bewerkpagina', 'links naar portals') zijn verwijderd. Elke externe link heeft een extra FontAwesome-Icon. Naast enkele kleine wijzigingen in het ontwerp, werden mediacontainer, kaarten, navigatiedozen, gesproken versies en Geo-microformats verwijderd.

Belangrijke opmerking Omdat de gegeven inhoud op het gegeven moment automatisch van Wikipedia wordt gehaald, was en is een handmatige verificatie niet mogelijk. Daarom garandeert LinkFang.org niet de juistheid en actualiteit van de verkregen inhoud. Als er informatie is die momenteel verkeerd is of een onjuiste weergave heeft, aarzel dan niet om Neem contact op: E-mail.
Zie ook: Afdruk & Privacy policy.