Halle (Vlaams-Brabant)


Halle
Stad in België
(Details) (Details)
Geografie
Gewest Vlaanderen
Provincie Vlaams-Brabant
Arrondissement Halle-Vilvoorde
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
44,98 km² (2019)
66,84%
15,62%
17,55%
Coördinaten
Bevolking (bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
40.656 (01/01/2021)
48,53%
51,47%
903,83 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2021)
21,2%
59,68%
19,12%
Buitenlanders 9,46% (01/01/2021)
Politiek en bestuur
Burgemeester Marc Snoeck (sp.a)
Bestuur CD&V, sp.a, Groen
Zetels
N-VA
CD&V
sp.a
Groen
Vlaams Belang
Open Vld
Halle 2019
33
11
7
7
4
2
1
1
Economie
Gemiddeld inkomen 19.867 euro/inw. (2018)
Werkloosheidsgraad 5,6% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
1500
1501
1502
Deelgemeente
Halle
Buizingen
Lembeek
Zonenummer 02
NIS-code 23027
Politiezone Zennevallei
Hulpverleningszone Vlaams-Brabant West
Website www.halle.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Halle-Vilvoorde
in de provincie Vlaams-Brabant
Portaal    België

Halle (Frans: Hal) is een plaats en stad in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. Zij is de hoofdplaats van zowel het gerechtelijke als het administratieve kanton Halle, alsook zetel van een politierechtbank. De stad telt ruim 40.000 inwoners. De Zenne stroomt door Halle waardoor de stad ook deel uitmaakt van de regio Zennevallei, aan de rand van het Pajottenland.

Inhoud

Toponymie


Het toponiem Halle is afkomstig van het Germaanse woord halha met de betekenis bocht in het hoogland. De oudst geschreven bron over het dorp dateert uit 1152 en vermeldt de naam Hallensis.[1]

In het Frans heet het stadje Hal, in vroegere tijden waren de toponiemen Halen, Hau en Hault (op het retabel van Jehan Mone in de Sint-Martinusbasiliek) in gebruik. In het boek van de Spaanse schrijver Alonso Vásquez Los sucesos de Flandes y Francia, del tiempo de Alejandro Farnese uit 1614 werd de stad Halla en Hao genoemd. In het Italiaans ten slotte heette Halle Hala.

Geschiedenis


Grenzen speelden in de geschiedenis van Halle een bepalende rol. Tot aan de Franse Revolutie hing dit gebied in mindere of meerdere mate van het graafschap Henegouwen af.

IJzertijd

Dat er in Halle reeds in de IJzertijd een nederzetting was, is verre van denkbeeldig. Op de plaats van de post, waar vroeger het middeleeuwse Sint-Elooishospitaal stond, werden potscherven uit de Prehistorie (de late La Tène-periode of 5e tot 4e eeuw voor onze tijdrekening) gevonden.

Gallo-Romeinse tijd

Toen de Romeinen deze gewesten veroverden, leefde er de stam van de Nerviërs. Tot op heden weet men niet met zekerheid of de Nerviërs gegermaniseerde Kelten of "gekeltiseerde" Germanen waren.

Middeleeuwen

De heilige Waltrudis (ook Waldetrudis, Duits Waltraud, Frans Waudru), een belangrijk lid van de Frankische dynastie der Merovingers, bezat een eigengoed in Halle. Zij schonk dit landgoed in 686 aan het kapittel van de abdij van Bergen dat zij in 661 had gesticht. Waltrudis werd na haar dood (688?) heilig verklaard en begraven in de abdij van Bergen. Door erfenissen kregen later achtereenvolgens de graven van Henegouwen, de hertogen van Bourgondië en de Habsburgse vorsten voogdijschap over Halle en omgeving.

Tot het landgoed van Halle behoorde ook een uitgestrekt bos op de heuvels ten oosten van de stad, het Hallerbos. Omdat het zo afgelegen was, lieten de Henegouwse landheren het beheer over aan het kapittel van Brussel dat daarvoor een derde van de opbrengst kreeg. Samen met het Zoniënwoud, het Meerdaalwoud en Buggenhoutbos vormt het Hallerbos de laatste resten van het oorspronkelijke Kolenwoud, een oerbos dat zich vóór de komst van de Romeinen uitstrekte van de Zenne tot de Maas-vallei.

Een andere bron vermeldt dat de heilige Hubertus (bisschop van Tongeren en Luik, de patroonheilige van de jagers), die omstreeks 705 zijn bekeringswerk in Brabant begonnen was, in 727 een eerste bescheiden kerkje te Halle heeft ingewijd, enkele weken vóór hij in Tervuren zou overlijden. Mogelijk was dit kerkje reeds een cultusplaats voor Onze-Lieve-Vrouw. Dat zou kunnen blijken uit het feit dat de bouwmeesters van de crypte in de 14e eeuw een eeuwenoude boomstronk met respect behandelden, misschien omdat op deze boom ooit het allereerste Mariabeeld prijkte? Of is deze boom een getuigenis van een vóórchristelijke, Keltische vruchtbaarheidscultus?

Geleidelijk moet uit het oorspronkelijke landgoed een belangrijke leefgemeenschap zijn gegroeid, want in een keure uit 1225 verleent Johanna van Constantinopel, gravin van Vlaanderen én Henegouwen, stedelijke vrijheden aan Halle.

Het "wonderbeeld" van Onze-Lieve-Vrouw werd in 1267 aan de stad geschonken door Aleidis, dochter van Floris IV van Holland. In hun machtsstrijd tegen de hertogen van Brabant kwam het voor de graven van Henegouwen goed uit dat het grensstadje Halle aan belang won. Reeds in 1286 bestond er een rijkelijk begiftigde Mariakapel te Halle. Pausen en bisschoppen verleenden aflaten aan ieder die de bedevaartplaats bezocht. Vorsten als Eduard I van Engeland en keizer Lodewijk de Beier vereerden Halle met een bezoek (beiden waren zwagers van graaf Willem II van Henegouwen).

Ancien régime

Reeds in de eerste helft van de 14e eeuw waren de oude parochiekerk en de Mariakapel te klein geworden om de stroom bezoekers te verwerken en besloot men om een nieuwe, grote kerk te bouwen. In 1341 begonnen de werkzaamheden. In 1410 was de nieuwe kerk nagenoeg voltooid; op 25 februari werd ze ingewijd door Peter van Ailly, bisschop van Kamerijk, waaronder Henegouwen toen ressorteerde. Toch zouden de bouwwerkzaamheden aanhouden tot 1470.

Dat Filips de Stoute, hertog van Bourgondië, in 1404 te Halle overleed, was in feite een meevaller voor de reeds bloeiende bedevaartplaats. Sindsdien bezochten alle Bourgondische hertogen, hun familieleden, raadsheren, opvolgers en andere regerende vorsten Halle en lieten er rijkelijke giften achter. De latere koning Lodewijk XI van Frankrijk liet in 1460 zijn vroeg gestorven zoontje Joachim begraven in de Onze-Lieve-Vrouwkapel.

Justus Lipsius

De strategische ligging van Halle in het grensgebied tussen Henegouwen, Brabant en Vlaanderen zou echter ook geregeld voor problemen zorgen. Toen Maria van Bourgondië in 1482 overleed, keerden de grote Vlaamse en Brabantse steden zich tegen haar autoritaire echtgenoot Maximiliaan van Habsburg, die het moeilijk had met de stedelijke privileges. Zo ook het nabije Brussel. Als Henegouwse stad behoorde Halle echter tot het kamp van Maximiliaan. In 1489 belegerde een Brussels leger onder de leiding van Filips van Kleef tweemaal Halle, maar slaagde er niet in om de stad te veroveren.

Toen Karel V op weg was van het Iberische schiereiland naar het Heilig Roomse Rijk om zich tot keizer te laten kronen, heeft hij een omweg over Halle gemaakt om de zwarte madonna te danken voor zijn verkiezing.

Beleg van Halle

In de 16e eeuw bleef Halle relatief gespaard van de ergste godsdienstige troebelen en van de Beeldenstorm, maar in 1580 werd het nogmaals bedreigd door het nabije Brussel, waar Olivier van den Tympel door Willem de Zwijger aangesteld was tot militair gouverneur, met de bedoeling om de Spanjaarden te bestrijden in het Brabantse. In 1579, bij de ondertekening van de Unie van Atrecht, verkoos Henegouwen echter in het katholieke kamp te blijven, tot ergernis van het calvinistische Brussel. In 1580 probeerde van den Tympel Halle tevergeefs met verrassingsaanvallen in te nemen, verzekerd van de rijke buit die daar in het bedevaartsoord op hem te wachten lag. Mislukte belegeringen en aanvallen in minder dan een eeuw tijd deden de legende ontstaan dat het miraculeuze Mariabeeld persoonlijk haar stad had beschermd. Ondanks de onrust in het land bleven de bedevaarders in Halle toestromen.

Vóór zijn huwelijk met zijn achternicht Isabella van Spanje kwam aartshertog Albrecht van Oostenrijk op 13 juli 1598 eerst naar Halle, waar hij zijn kardinaalspurper aflegde op het hoofdaltaar van de kerk. Na hun machtsovername verbleven Albrecht en Isabella nog vaak in de stad. Met de steun van de aartshertogen kwamen ook de jezuïeten in 1621 naar Halle; zij startten er met hun onderwijssysteem en hadden grote invloed op het religieuze leven.

In 1648 verpandde koning Filips IV van Spanje Halle en het Hallerbos aan de hertog van Arenberg, als onderpand voor een lening. Toen de koning zijn schuld niet kon aflossen werd de hertog in 1655 heer van Halle en eigenaar van twee derde van het bos. Het kapittel van Sint-Waltrudis bleef eigenaar van een derde. Om een einde te maken aan eindeloze burenruzies lieten de eigenaars het bos in 1779 opmeten. Ze plaatsten 24 piramidevormige grenspalen met aan de ene kant het opschrift SW ("van Sint Waltrudis") en aan de andere kant AR (voor "Arenberg"). Daarvan staan er nog altijd negentien in het bos.

De oorlogen van Lodewijk XIV van Frankrijk brachten de stad zware schade toe; de wallen werden gesloopt. Het economische leven kwijnde weg terwijl tijdens het Oostenrijkse bewind in de 18e eeuw de bedevaart levendig als voordien bleef.

De Franse overheersing was een moeilijke periode; het gedachtegoed van de Franse Revolutie was niet bepaald heilzaam voor het religieuze leven in het algemeen en werd door de Hallenaren niet geapprecieerd. Het wonderbeeld en de kerkschatten ontsnapten ternauwernood aan de confiscatie, dankzij het initiatief en de inzet van enkele burgers. De Franse overheid ontbond het kapittel van Bergen; zo werden de hertogen van Arenberg de enige eigenaar van het Hallerbos. Het was toen nog maar 644 ha groot, de rest was gerooid om er landbouwgrond van te maken.

Toen de eredienst onder Napoleon Bonaparte weer werd hersteld (zie: Concordaat van 15 juli 1801), kon het beeld zijn vroegere plaats innemen. De bedevaarders vonden de weg naar Halle terug. Bij de pinksterfeesten van 1805 zouden er 150.000 geteld zijn.

Tijdens de Franse overheersing maakte het deel uit van het Dijledepartement.

Moderne Tijd

De traditie van vorstelijke bezoeken werd ook door het Belgisch koningshuis in ere gehouden; de koningsparen Boudewijn I en Fabiola en Albert II en Paola bezochten de stad. Na het huwelijk van kroonprins Filip en prinses Mathilde schonk het prinsenpaar het bruidsboeket van de prinses aan de kerk van Halle.

Als laatste blijk van hoge waardering van de Mariaverering in Halle verleende paus Pius XII in 1946 de Martinuskerk de eretitel "Onze-Lieve-Vrouwebasiliek".

Het huidige Halle ontstond bij de bestuurlijke hervorming van 1977 door samenvoeging van de opgeheven gelijknamige gemeente met Buizingen en Lembeek.

Op maandag 15 februari 2010 vond het treinongeval bij Buizingen, een deelgemeente van Halle, plaats. Tijdens deze dramatische gebeurtenis kwamen 18 mensen om het leven nadat 's ochtends twee passagierstreinen frontaal op elkaar botsten.

Geografie


Halle is de meest zuidelijk gelegen stad van het Nederlandse taalgebied (Suriname en de Caraïbisch-Nederlandse eilanden buiten beschouwing gelaten), op de taalgrens tussen de Germaanse en de Romaanse talen, dicht bij het Brusselse en grenzend aan het Waalse Gewest.

Kernen

De bebouwing van Halle en Buizingen is aaneengegroeid en omvat ook Eizingen, Sint-Rochus, Rodenem en Essenbeek; die van Lembeek is nauwelijks gescheiden van Halle en aaneengegroeid met Hondzocht. Daarbuiten bevinden zich nog het gehucht Breedhout en de nog kleinere huizenconcentraties van Alsput, Berendries, Maasdal en Mussenberg.

Demografische ontwikkeling

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

Geologie

Geografisch ligt Halle op het grensgebied tussen de Vlaamse Laagvlakte (met dikke leemlaag) en het Brabantse Massief (dunne leemlaag, heuvelachtig).

Politiek


Voormalige burgemeesters

Zie Lijst van burgemeesters van Halle voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

2013-2018

Burgemeester is Dirk Pieters (CD&V) die een coalitie leidt van CD&V, sp.a en Open Vld. Samen vormen ze een meerderheid met 18 op 33 zetels.

2019-2024

Burgemeester is Marc Snoeck (sp.a). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V, sp.a en Groen. Samen vormen ze de meerderheid met 18 op 33 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

Partij 10-10-1976[2] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[3] 14-10-2012[4] 14-10-2018[5]
Stemmen / Zetels % 31 % 31 % 31 % 31 % 31 % 31 % 33 % 33
CVP1 / CD&V+N-VAA / CD&V2 32,831 11 34,191 12 381 14 34,971 14 28,711 10 34,19A 12 23,732 9 19,72 7
VU1 / VU&ID2 / CD&V+N-VAA / N-VA3 11,661 3 10,371 3 8,561 2 6,211 1 7,332 2 29,893 12 26,43 11
PVV1 / VLD2 / Open Vld3 - - 16,141 5 13,352 4 17,982 6 15,352 5 10,463 3 5,93 1
SP1 / sp.a2 22,651 7 24,981 8 24,411 8 20,911 7 20,421 7 18,42 6 15,842 6 18,22 7
AGALEV1 / Groen!2 / Groen3 - 4,351 0 4,951 1 5,571 1 6,291 1 5,142 1 5,713 1 11,33 4
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang2 - - - 6,531 1 11,21 3 18,382 6 6,072 1 8,52 2
UF - - - - - - 4,46 1 2,6 0
HALLE2019 - - - - - - - 5,3 1
U-Gezond Verstand - - - - - 7,38 1 - -
D.V.A. - - 6,79 1 9,45 3 8,08 2 - - -
PVDA 0,72 0 0,75 0 1,15 0 0,76 0 - - - -
LDG 31,32 10 23,83 8 - - - - - -
Anderen(*) 0,83 0 1,53 0 - 2,23 0 - 1,17 0 3,84 0 2,1 0
Totaal stemmen 22825 22931 23206 23570 23706 24748 24471 25821
Opkomst % 93,22 92,14 91,49 92,83 88,53 89,7
Blanco en ongeldig % 2,84 4,58 5,5 6,24 5,1 4,36 2,95 4

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
(*) 1976: NIEUW / 1982: D / 1994: NF / 2006: Nieuwe Partij / 2012: Partij Zwembad / 2018: BVB Halle

Aangrenzende gemeenten

De gemeente grenst aan de volgende gemeenten:

Bezienswaardigheden


Zie Lijst van onroerend erfgoed in Halle voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Cultuur


Bijnaam

De inwoners van het Halle van vóór de fusie worden "Vaantjesboeren" genoemd:

Vermelde bijnaam is niet van toepassing op de inwoners van het Halse gehucht Essenbeek die "Zavelkoppen" genoemd worden.

Televisie

Evenementen

Streekproducten

Andere

Sport


Atletiek

Koninklijke Olympic Essenbeek Halle (OEH) is aangesloten bij de VAL. In 2012 vierde de club haar 75-jarig bestaan.

Badminton

Badmintonteam Halle '86 werd in Halle opgericht in 1986 en speelt zijn thuiswedstrijden in Sportcomplex De Bres. De club is ook de organisator van de Crystalstick International, een internationaal badmintontoernooi dat sinds 2019 in Halle wordt georganiseerd.

Voetbal

De stad telt twee voetbalclubs:

Zaalvoetbal

Futsal Project Halle-Gooik speelt sinds 2014 in Sportcomplex De Bres. In 2015, 2016, 2018 en 2019 wonnen ze de Beker van België.

Religie en levensbeschouwing


Rooms-Katholieke Kerk

Halle is ook een drukbezochte Mariabedevaartplaats; de Mariadevotie is in de huidige vorm minstens zeven eeuwen oud.

Mobiliteit


Openbaar vervoer

De stad Halle geniet van een vrij uitgebreid bus- en treinaanbod.

Wegennet

Ten oosten van Halle loopt het zuidwestelijk gedeelte van de R0 (grote ring rond Brussel). Ten zuiden van de stad loopt de A8/E429, die via de N203a aansluiting vindt met de R0.

Verschillende gewestwegen doen de gemeente aan. Dit zijn:

Een belangrijk kruispunt van Halle ligt aan de zuidwestzijde van de plaats op het Bevrijdingsplein.

Economie


Halle is een regionaal diensten- en verzorgingscentrum: handel, verschillende onderwijsinstellingen, algemeen ziekenhuis, openbare diensten (61% van de actieve bevolking is werkzaam in de dienstensector). Halle biedt plaats aan enkele grote ondernemingen, het herbergt onder meer de hoofdzetel van de groep Colruyt.

Bekende Hallenaars


Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in Halle of een andere significante band met de gemeente hebben:

Zustergemeenten


Externe links


Zie de categorie Halle (Belgium) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.










Categorieën: Plaats in Vlaams-Brabant | Halle | Graafschap Henegouwen




Staat van informatie: 31.12.2021 01:32:36 CET

oorsprong: Wikipedia (Auteurs [Geschiedenis])    Licentie: CC-BY-SA-3.0

Veranderingen: Alle afbeeldingen en de meeste ontwerpelementen die daarmee verband houden, zijn verwijderd. Sommige pictogrammen werden vervangen door FontAwesome-Icons. Sommige sjablonen zijn verwijderd (zoals 'artikel heeft uitbreiding nodig') of toegewezen (zoals 'hatnotes'). CSS-klassen zijn verwijderd of geharmoniseerd.
Specifieke Wikipedia-links die niet naar een artikel of categorie leiden (zoals 'Redlinks', 'links naar de bewerkpagina', 'links naar portals') zijn verwijderd. Elke externe link heeft een extra FontAwesome-Icon. Naast enkele kleine wijzigingen in het ontwerp, werden mediacontainer, kaarten, navigatiedozen, gesproken versies en Geo-microformats verwijderd.

Belangrijke opmerking Omdat de gegeven inhoud op het gegeven moment automatisch van Wikipedia wordt gehaald, was en is een handmatige verificatie niet mogelijk. Daarom garandeert LinkFang.org niet de juistheid en actualiteit van de verkregen inhoud. Als er informatie is die momenteel verkeerd is of een onjuiste weergave heeft, aarzel dan niet om Neem contact op: E-mail.
Zie ook: Afdruk & Privacy policy.