Geografische coördinaten - nl.LinkFang.org

Geografische coördinaten




Geografische coördinaten zijn coördinaten waarmee een locatie op aarde[1] numeriek wordt vastgelegd.

Inhoud

Naamgeving


Vrijwel steeds wordt er gewerkt met coördinaten die ongeveer evenwijdig met de evenaar en ongeveer loodrecht op de evenaar staan. Ze worden respectievelijk breedte (latitude) en lengte (of longitude) genoemd. Deze benamingen zijn te verklaren doordat een rechthoekige wereldkaart van oost naar west 360 graden omvat en van noord naar zuid 180 graden.[bron?]

Methode


Vanouds werd in de zeevaart de positie bepaald door de hoogte van hemellichamen op te nemen. Die hoogte werd gemeten in booggraden (°), onderverdeeld in 60 minuten (') en 60 seconden ("), dus ddd°mm'ss". De positie wordt daarom ook aangegeven in graden. Men werkt ook wel met decimaal onderverdeelde minuten (ddd°mm,mmm') of decimaal onderverdeelde graden (ddd,dddd°).

Als coördinatenstelsel dient een stelsel meridianen (halve cirkels met begin- en eindpunt in de geografische polen) geïdentificeerd door de lengtegraad, en breedte- of parallelcirkels, dat zijn denkbeeldige cirkels die evenwijdig met de evenaar lopen, geïdentificeerd door de breedtegraad.

De ooster- of westerlengte van een plaats is de hoek tussen de meridiaan van die plaats en de nulmeridiaan (sinds 1884 de meridiaan van Greenwich); de noorder- of zuiderbreedte is de afstand in graden tot de evenaar, gemeten langs een meridiaan.

De polen worden geheel geïdentificeerd door de breedtegraad en hebben dus geen eenduidige lengtegraad. Elk ander punt heeft maar één stel geografische coördinaten. Er zijn diverse manieren om ze weer te geven op een kaart, in functie van de kaartprojectie of de wiskundige methode om het (evenals een globe driedimensionale) gebogen oppervlak van de geoïde over te brengen op een vlakke kaart, dat resulteert in een cartografische coördinaat.

Afstand en tijd


Om op zee de lengte te bepalen, werd de hoogte van de zon op het middaguur vergeleken met de tijd op een chronometer die bij vertrek gelijk was gezet aan de tijd van Greenwich (of een ander punt). Een afwijking van een uur (een 24e deel van een dag) resulteerde in een fout van 15 graden (een 24e deel van een cirkel). Een afwijking van 1 minuut (op de chronometer) resulteerde dus in een misbepaling van 15 boogminuten. Hieruit blijkt dat er onderscheid moet worden gemaakt tussen enerzijds minuut en seconde op de klok en anderzijds minuut en seconde op de geografische coördinaten. Ook blijkt dat een zeer geringe afwijking van de chronometer, bijvoorbeeld 1 seconde, in de tropen reeds resulteert in een fout in de plaatsbepaling van een paar honderd meter.

Afstanden berekenen


Tegenwoordig wordt ook veel met geprojecteerde coördinaten gewerkt. Deze bestaan uit een rechthoekig rooster van kilometers. Er zijn nationale geprojecteerde coördinaten, zoals de Nederlandse Rijksdriehoeksmeting, regionale, en wereldwijde, zoals UTM. Om de geografische coördinaten om te rekenen moet men er rekening mee houden dat de aarde een ellipsoïde is.

Latitudinale afstanden

De latitudinale afstand voor 1° is neemt enigszins toe in functie van de latitude φ en kan als volgt berekend worden:

\({\displaystyle dist_{y}=111132,954-559,822\,\cos(2\,\varphi )+1,175\,\cos(4\,\varphi )}\)

Longitudinale afstanden

De longitudinale afstand voor 1° neemt heel sterk af in functie van de latitude φ doordat alle meridianen samenlopen aan de noord- en zuidpool. De afwijkingen nemen heel sterk toe voor de hogere latitudes.

Veronderstel de aarde als een bol:

\({\displaystyle dist_{x}=M_{r}\,{\frac {\pi }{180}}\,\cos(\varphi )}\)

Beschouw de aarde als een ellipsoïde:

\({\displaystyle \tan(\beta )={\frac {b}{a}}\,\tan(\varphi )}\)
\({\displaystyle dist_{x}=a\,{\frac {\pi }{180}}\,\cos(\beta )}\)

Referentie: WGS 84 geodetisch datum

\({\displaystyle M_{r}}\) = 6367 449 (gemiddelde aardstraal)
\({\displaystyle \varphi }\) = latitude
\({\displaystyle \beta }\) = gereduceerde latitude
\({\displaystyle {\frac {b}{a}}}\) = 0,996 647 19 (verhouding poolstraal / equatoriale aardstraal)
\({\displaystyle a}\) = 6378 137 m (equatoriale aardstraal)
Afstanden voor 1° in functie van de latitude
Latitude (°) Latitudinale
afstand voor 1° (km)
Longitudinale
afstand voor 1°
bij een bol (km)
Longitudinale
afstand voor 1°
bij een ellipsoïde (km)
Locatie
52°N 111,267 68,420 68,678 Zoetermeer - Gouda - Utrecht - Wageningen - Arnhem
51°N1 111,248 69,938 70,198 Diksmuide - Gent - Dendermonde - Mechelen - Aarschot - Diest - Lummen
50°N1 111,229 71,435 71,6962 Gedinne - Saint-Hubert - Bastenaken
49°N 111,210 72,910 73,172 Parijs - Verdun - Metz
0°N 110,574 111,1333 111,3203 Equator

Noten:

  1. 49°50'N en 51°10'N is de basis van de Lambert 2008-projectie. Het latitudinale verschil voor 1° tussen deze breedtegraden is minder dan 20 m.
  2. Bemerk dat er ≈ 1500 m longitudinaal verschil is voor 1° tussen 50°N en 51°N.
  3. De zeemijl = 1852 m zou overeenkomen met 1852 × 60 = 111 120 m (dus de zeemijl is iets te kort aan de evenaar).
  4. De nauwkeurigheid van een gewone gps is ongeveer 0,0001°; latitudinaal komt dit ongeveer op 11 m; longitudinaal op ongeveer 7 m (voor België en Nederland). De cartografische afwijkingen zouden dus beperkt blijven tot 15 cm (= 1500 m × 0,0001) wat te verwaarlozen is voor gewone toepassingen.
  5. Bij deze waarden wordt aangenomen dat de aarde een zuivere ellipsoïde is. In werkelijkheid komen er plaatselijke afwijkingen voor door de grillige vorm van de geoïde. Zo zal men op de top van een hoogvlakte vaak een kleinere afstand per booggraad meten.

Zie ook










Categorieën: Geografie | Navigatie | Geodesie








Staat van informatie: 04.06.2020 08:54:44 CEST

oorsprong: Wikipedia (Auteurs [Geschiedenis])    Licentie: CC-by-sa-3.0

Veranderingen: Alle afbeeldingen en de meeste ontwerpelementen die daarmee verband houden, zijn verwijderd. Sommige pictogrammen werden vervangen door FontAwesome-Icons. Sommige sjablonen zijn verwijderd (zoals 'artikel heeft uitbreiding nodig') of toegewezen (zoals 'hatnotes'). CSS-klassen zijn verwijderd of geharmoniseerd.
Specifieke Wikipedia-links die niet naar een artikel of categorie leiden (zoals 'Redlinks', 'links naar de bewerkpagina', 'links naar portals') zijn verwijderd. Elke externe link heeft een extra FontAwesome-Icon. Naast enkele kleine wijzigingen in het ontwerp, werden mediacontainer, kaarten, navigatiedozen, gesproken versies en Geo-microformats verwijderd.

Belangrijke opmerking Omdat de gegeven inhoud op het gegeven moment automatisch van Wikipedia wordt gehaald, was en is een handmatige verificatie niet mogelijk. Daarom garandeert LinkFang.org niet de juistheid en actualiteit van de verkregen inhoud. Als er informatie is die momenteel verkeerd is of een onjuiste weergave heeft, aarzel dan niet om Neem contact op: E-mail.
Zie ook: Afdruk & Privacy policy.