Dukkha


Boeddhisme

Concepten
Geschiedenis
Stromingen
Geschriften
Tempels
Devotie
Per land
Termen
Van A tot Z

Dukkha (Pāli, Sanskrit: Duḥkha, दुःख) is een belangrijk boeddhistisch begrip, vaak vertaald als "lijden", "pijn", "onbevredigende ervaringen", "ongemak" of "stress". Dukkha verwijst naar de notie dat ongemak en pijn onlosmakelijk verbonden zijn aan het leven. Het bestaan van dukkha is de eerste edele waarheid en een van de drie karakteristieken van bestaan. De term komt ook voor in Hindoeïstische teksten met betrekking tot moksha, zoals de upanishaden.

Etymologie


Dukkha komt voor in oude indiase literatuur in de betekenis van alles wat ongemakkelijk, onplezierig, oncomfortabel of moeilijk is of wat pijn of verdriet veroorzaakt. Er bestaat geen nederlands woord die het begrip dukkha volledig dekt. Het tegengestelde van dukkha is sukkha, in de betekenis van "geluk", "plezier", "comfortabel".

Voor de herkomst van het woord wordt vaak verwezen naar de as van een wiel. Volgens de Amerikaan Winthrop Sargeant heeft het woord een Arische herkomst. Volgens de Indo-Arische migratie-theorie zouden nomaden het Sanskriet hebben geïntroduceerd in India. Het voorvoegsel su en du is een indicatie voor goed en slecht. Het voorvoegsel Kha heeft in het Sanskriet de betekenis van "leeg" of "ruimte", maar is een verwijzing naar het naafgat in een wiel waar de as doorheen gaat. Dukkha zou dan de betekenis hebben van "een slecht naafgat hebben" wat leidt tot een oncomfortabele rit.

Volgens Monier Monier-Williams is de herkomst van het Pali woord dukkha afkomstig uit het Sanskriet en een samenvoeging van "Dus" (दुस्, "slecht") en "sthā" (स्था, "Staan"). In de diverse indo-arische talen die in India zijn ontstaan uit het sanskriet (prakrit) heeft Dus-sthā zich ontwikkeld van duḥkha naar dukkha.

Boeddhisme


In vertalingen van boeddhistische teksten worden diverse woorden gebruikt voor het woord dukkha. Oudere vertalingen in de westerse wereld vertalen dukkha vaak als "lijden". Tegenwoordig erkent men dat de term dukkha moeilijk te vertalen is. [1] In de sallatha soetra wordt in de parabel van de twee pijlen door Gautama Boeddha onderscheid gemaakt tussen pijn en het ontstaan van dukkha. Een man wordt geraakt door twee pijlen: de eerste pijl geeft fysieke of mentale pijn, terwijl de tweede pijl een mentale reactie geeft op de eerste pijl. De eerste pijl is onvermijdelijk, de tweede pijl dukkha.[2] In het vers van Ubbiri uit de Theratherigatha (onderdeel van de Khuddaka Nikāya) helpt Gautema Boeddha een rouwende moeder haar verlies in een breder perspectief te zien om zo dukkha te overwinnen.[3][4]

Ook in de Dhammacakkappavattanasutta (Sanskriet: Dharmachakrapravartanasutra) beschrijft Gautama Boeddha het begrip dukkha:[5]

In boeddhistische soetra's worden drie categorieën van dukkha beschreven:

  1. Dukkha-dukkha: al het mentale en lichamelijke ongemak en pijn wat mensen tijdens hun leven ervaren
  2. Viparinama-dukkha: het ongemak wat wordt veroorzaakt door het onvermogen veranderingen van mentaal en lichamelijk gemak te accepteren. Niet accepteren dat alles onderhevig is aan verandering, impermanent is en van zichzelf leeg is (voor zijn bestaan afhankelijk is van iets anders).
  3. Saṅkhāra-dukkha: een existentieel ongemak wat wordt veroorzaakt door onze geconditioneerde dualistische kijk op het bestaan: een mens voelt zich gescheiden van de wereld om zich heen.
Zie Non-dualisme voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In het boeddhisme wordt veel belang gehecht aan het ontwikkelen van inzicht in het ontstaan en overwinnen van dukkha. Hierdoor maakt dukkha onderdeel uit van de vier edele waarheden. Dukkha moet worden begrepen (pariññā), zodat de oorzaak van dukkha (samudaya) kan worden opgeheven (pahāna). De opheffing (nirodha) van dukkha moet worden behouden (sacchikāta). De weg naar de opheffing van dukkha (magga) moet worden ontwikkeld (bhāvanā).[6]

Zie Vier edele waarheden voor het hoofdartikel over dit onderwerp.











Categorieën: Boeddhistisch concept




Staat van informatie: 23.12.2020 07:42:07 CET

oorsprong: Wikipedia (Auteurs [Geschiedenis])    Licentie: CC-BY-SA-3.0

Veranderingen: Alle afbeeldingen en de meeste ontwerpelementen die daarmee verband houden, zijn verwijderd. Sommige pictogrammen werden vervangen door FontAwesome-Icons. Sommige sjablonen zijn verwijderd (zoals 'artikel heeft uitbreiding nodig') of toegewezen (zoals 'hatnotes'). CSS-klassen zijn verwijderd of geharmoniseerd.
Specifieke Wikipedia-links die niet naar een artikel of categorie leiden (zoals 'Redlinks', 'links naar de bewerkpagina', 'links naar portals') zijn verwijderd. Elke externe link heeft een extra FontAwesome-Icon. Naast enkele kleine wijzigingen in het ontwerp, werden mediacontainer, kaarten, navigatiedozen, gesproken versies en Geo-microformats verwijderd.

Belangrijke opmerking Omdat de gegeven inhoud op het gegeven moment automatisch van Wikipedia wordt gehaald, was en is een handmatige verificatie niet mogelijk. Daarom garandeert LinkFang.org niet de juistheid en actualiteit van de verkregen inhoud. Als er informatie is die momenteel verkeerd is of een onjuiste weergave heeft, aarzel dan niet om Neem contact op: E-mail.
Zie ook: Afdruk & Privacy policy.