Boorne


Boorne
De Boarn, Ouddiep, Koningsdiep
De Boorne ter hoogte van Beetsterzwaag
Bron bij Bakkeveen
Monding bij Irnsum
Plaatsen Bakkeveen, Oldeboorn, Irnsum, Nes, Akkrum, Oude Schouw
Stroomt door Friesland
De loop van de Boorne
De Boorne in Oldeboorn (2009)
Het Koningsdiep bij de Lippenhuisterbrug
Portaal    Geografie

De Boorne (officieel, Fries: De Boarn), ten oosten van Oldeboorn ook bekend als het Ouddiep (Alddjip) of Koningsdiep, vroeger als Haudmare ('hoofdmaar'), is een riviertje in de provincie Friesland dat stroomt van Bakkeveen tot Irnsum.

Inhoud

Geschiedenis


Historisch stroomde de Boorne langs Rauwerd (Raerd) waar het uitmondde in de Middelzee. Naar dit riviertje is de gemeente Boornsterhem (Boarnsterhim) genoemd.

Aan de hand van de geologische kaarten van de Rijks Geologische Dienst en de Bosatlas van 1939 hieronder de geschiedenis van de Boorn:

Ongeveer 10.500 jaar geleden kwam de zee tot het huidige Beetsterzwaag. De Boorne stroomde ten zuiden van Beetsterzwaag de zee in. Ongeveer 7.000 jaar geleden was er een inham tussen Terschelling en Vlieland, met ten zuiden van de strandwal een kleiner wad met een strook veen langs de oevers. Die inham liep, richting Beetsterzwaag, bij hoogwater onder. Op het zuidelijkste punt van die inham mondde de Boorne uit.

Ongeveer 4.300 jaar geleden was die inham verbreed en uitgediept tot de Middelzee, met klei langs het water en een veenstrook aan de landzijde, tussen Oldeboorn en Beetsterzwaag. Bij Akkrum liep die kleistrook in noordelijke richting. Daarom buigt de Boorne hier nu nog naar het Noorden af. Toen kwam de Boorne bij Irnsum, langs Rauwerd, in de Middelzee uit.

Omstreeks 1200 was de Middelzee zover dichtgeslibd, dat er voor de Boorne een afwateringskanaal naar het Sneekermeer moest worden gegraven. De Boorne begint bij Bakkeveen als Oud- of Koningsdiep. Iets ten oosten van Oldeboorn, waar het Ouddiep en het Nieuwe Diep samenkomen, gaat het verder als Boorne. Bij Akkrum is het riviertje omgeleid vanwege het Leppa Akwadukt in de A32. Het stuk tussen Akkrum en Oude Schouw wordt Kromme Knilles genoemd. Na Irnsum heet de oude loop van de Boorne Mûzel en loopt door tot voorbij Rauwerd.

Dit riviertje wordt ook wel de Boorn, Born of het Friestalige De Boarn genoemd.

Plaatsen aan de Boorne


Slag aan de Boorne


In de vroege Middeleeuwen vond aan de Boorne bij Irnsum een veldslag plaats tussen de Friezen en de Franken, de Slag aan de Boorne.

Trivia


Manke Meine en Kromme Knillis zouden rond 1400 een vaart gegraven hebben (nu de Boorne). Bij Akkrum kregen ze een meningsverschil en splitsten zich op en groeven de Kromme Knillis en Meinevaart. De reuzen zijn het beeld van het dorp.[1][2]

Literatuur


Zie de categorie Boorne van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.









Categorieën: Rivier in Friesland




Staat van informatie: 27.09.2021 09:47:45 CEST

oorsprong: Wikipedia (Auteurs [Geschiedenis])    Licentie: CC-BY-SA-3.0

Veranderingen: Alle afbeeldingen en de meeste ontwerpelementen die daarmee verband houden, zijn verwijderd. Sommige pictogrammen werden vervangen door FontAwesome-Icons. Sommige sjablonen zijn verwijderd (zoals 'artikel heeft uitbreiding nodig') of toegewezen (zoals 'hatnotes'). CSS-klassen zijn verwijderd of geharmoniseerd.
Specifieke Wikipedia-links die niet naar een artikel of categorie leiden (zoals 'Redlinks', 'links naar de bewerkpagina', 'links naar portals') zijn verwijderd. Elke externe link heeft een extra FontAwesome-Icon. Naast enkele kleine wijzigingen in het ontwerp, werden mediacontainer, kaarten, navigatiedozen, gesproken versies en Geo-microformats verwijderd.

Belangrijke opmerking Omdat de gegeven inhoud op het gegeven moment automatisch van Wikipedia wordt gehaald, was en is een handmatige verificatie niet mogelijk. Daarom garandeert LinkFang.org niet de juistheid en actualiteit van de verkregen inhoud. Als er informatie is die momenteel verkeerd is of een onjuiste weergave heeft, aarzel dan niet om Neem contact op: E-mail.
Zie ook: Afdruk & Privacy policy.