Antwerpen (stad)


Antwerpen
Stad in België
Gezicht op Antwerpen vanaf het dak van het Museum aan de Stroom
(Details) (Details)
Geografie
Gewest Vlaanderen
Provincie Antwerpen
Arrondissement Antwerpen
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
204,29 km² (2019)
22,05%
14,52%
63,44%
Coördinaten
Bevolking (bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
529.417 (01/01/2021)
50,1%
49,9%
2591,46 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2021)
22,63%
61,06%
16,32%
Buitenlanders 21,68% (01/01/2021)
Politiek en bestuur
Burgemeester Bart De Wever (N-VA)
Bestuur N-VA, Vooruit, Open Vld
Zetels
N-VA
Vooruit
CD&V
VB
Groen
PVDA+
Open Vld
55
23
6
3
6
11
4
2
Economie
Gemiddeld inkomen 16.415 euro/inw. (2018)
Werkloosheidsgraad 13,52% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
2000, 2018, 2020,
2030, 2050, 2060
2040


2100
2140
2170
2180
2600
2610
2660
District
Antwerpen

Berendrecht-
Zandvliet-
Lillo
Deurne
Borgerhout
Merksem
Ekeren
Berchem
Wilrijk
Hoboken
Zonenummer 03
NIS-code 11002
Politiezone Antwerpen
Hulpverleningszone Antwerpen
Website Officiële website
Detailkaart
Foto's
De Onze-Lieve-Vrouwekathedraal en Boerentoren vanaf Linkeroever.
Haven van Antwerpen
Portaal    België
Antwerpen

Antwerpen (Frans: Anvers) is een stad in het Belgische gewest Vlaanderen. Het is de hoofdstad van de provincie Antwerpen en van het gelijknamige arrondissement. Antwerpen telt circa 529.000 inwoners (2020) en is daarmee qua inwonertal de grootste gemeente van België.[1] Naar oppervlakte is het met 20.429 hectare de op twee na grootste gemeente, na Doornik en Couvin.

De stad ligt grotendeels op de rechteroever van de Schelde en heeft een uitgestrekt havengebied met internationaal vrachtvervoer. Het is na Rotterdam de grootste haven van Europa. Van groot economisch belang is de petrochemische bedrijvigheid bij Antwerpen. De stad is ook een wereldcentrum voor diamanthandel.

Antwerpen is tevens de hoofdplaats van het kieskanton Antwerpen. De gemeente zelf telt twaalf gerechtelijke kantons. De stad is ook zetel van het rooms-katholieke bisdom Antwerpen en het Anglicaanse aartsdekenaat Noordwest-Europa.

De inwoners van Antwerpen worden soms Sinjoren genoemd, naar het Spaanse woord señor. De stad zelf wordt door sommige van haar inwoners afgekort 't Stad en soms de koekenstad genoemd, dit laatste eerst wegens de peperkoeken in de zestiende eeuw en later vanwege de vele koekenfabrieken in Antwerpen. De Beukelaer en Parein waren daarvan de bekendste.

Inhoud

Toponymie


Het toponiem "Antwerpen" wordt toponymisch en archeologisch wel verklaard uit de naam die gegeven werd aan de plaats van de eerste nederzetting anda verpa. Dit is waarschijnlijk een Oudfrankische aanduiding voor 'bij de aangeworpen gronden', bijvoorbeeld in een bocht van de rivier. In Vlaanderen kent men vanaf de twaalfde eeuw het woord werplant, 'aangeslibd land buitendijks, kwelder, schor'. Dit woord *werp moet overigens niet verward worden met werf, het Friese woord terp en het Groningse wierde.

In de Vita Eligii uit het begin van zevende eeuw staan de woorden Andoouerpenses en Andouerpis als aanduiding voor Antwerpen. Daarnaast vermeldt een Merovingische munt de naam Anderpus, mogelijk een verbastering van Antwerpen. Volgens classicus Alfred Michiels (2007) zou het oorspronkelijk een Keltische naam zijn, te verklaren als een Latijnse vertaling van het veronderstelde *Ambidouesrepi, dat is 'zij die aan beide oevers wonen'.[2] Ter vergelijking, de Engelse stad Andover, vermoed als Keltisch in origine. Andover zou in het Welsh "onn dwfr" en dan "populier water" betekenen. De Keltische oorsprong wordt in de media geregeld overgenomen. Germanisten zijn echter negatief over deze nieuwe theorie.[3]

Volkslegende

Zie Silvius Brabo voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Midden op de Grote Markt van Antwerpen staat de Brabofontein met een bronzen beeld van Silvius Brabo, die een grote hand wegwerpt. Een sage uit de vijftiende eeuw vertelt dat in het land van de Schelde omstreeks het begin van onze tijdrekening een reus, Druon Antigoon, heerste, die van elke schipper een zware tol eiste om over de Schelde te mogen varen. Wanneer een schipper weigerde te betalen werd hem de hand afgehakt. Een Romeinse krijger, Silvius Brabo, bevocht, overwon en doodde de reus, hakte op zijn beurt diens hand af en wierp hem in de Schelde. Het bevrijde volk noemde de stad Antwerpen, van 'hand werpen'. De legende over de reus ontstond mogelijk na de vondst van onverklaarbaar grote beenderen, die later walvisbotten bleken te zijn.

Wapen


Zie Wapen van Antwerpen (stad) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In het stadswapen van Antwerpen wordt een versterkte burcht afgebeeld. Daarboven bevinden zich twee losse handen. Deze moeten niet als een verwijzing naar de legende van het 'handwerpen' worden gezien. Eerder schijnen deze handen oude symbolen voor de rechten van de vorst op de Schelde en van de voorrechten van de stad te zijn, namelijk het recht van stapel en opslag enerzijds en tolvrijheid en geleide op de Westerschelde anderzijds.

Geschiedenis


Zie Geschiedenis van Antwerpen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Omstreeks 1400 was Antwerpen nog een betrekkelijk kleine stad, met nog geen 10.000 inwoners. In 1500 had de stad ongeveer 50.000 inwoners, omstreeks 1560 werd het aantal van 100.000 bereikt. Onder keizer Karel V was Antwerpen de belangrijkste handelsstad in Europa benoorden de Alpen. Hand in hand met de toenemende welvaart ging een ongekende culturele bloei. Vooral de schilderkunst nam een hoge vlucht in de zestiende en zeventiende eeuw. Door de vele invloeden kreeg ook eerst het lutheranisme, door de augustijnen in Sint-Andries en op het Kiel, en later vanaf eind zestiende eeuw vooral het calvinisme, met hagenpreken te Berchem en Borgerhout, grote aanhang in de stad. Bij een omstreeks 1580 door stadhouder Willem van Oranje georganiseerde godsdiensttelling bleek 33% van de bevolking aanhanger te zijn van het calvinisme, 17 % nog van het lutheranisme en 50 % van de katholieke Kerk.

De troebelen van de opstand tegen Spanje hebben de stad grote schade berokkend. In 1576 werd de stad geplunderd door muitende Spaanse huursoldaten, die in de Spaanse Furie 7000 burgers vermoordden. De stad sloot zich vervolgens aan bij de Pacificatie van Gent en was gedurende de komende negen jaar min of meer de hoofdstad van de anti-Spaanse opstand. In 1585 werd Antwerpen door de Spaanse stadhouder Alexander Farnese veroverd na een beleg dat meer dan een jaar had geduurd. Na die verovering ontstond een migratiestroom uit Antwerpen en is ongeveer de helft van de bevolking naar Middelburg en Holland vertrokken. Het bevolkingscijfer daalde van ongeveer 80.000 tot 42.000. Hollandse en Zeeuwse schepen versperden de Scheldemonding en sloten zo de in Spaans bezit zijnde stad af van de overzeese handel. De bloei van Antwerpen in handel, kunsten en wetenschappen verplaatste zich en werd verder in de Gouden Eeuw in de noordelijke Nederlanden ontwikkeld.

In de komende twee eeuwen zou Antwerpen weliswaar niet meer de bloei van de voorafgaande periode bereiken, maar het zou overdreven zijn te zeggen dat de stad wegkwijnde. Zij bleef een van de belangrijkste economische en culturele centra van de Spaanse en later Oostenrijkse Nederlanden. Zij bracht in haar eigen Gouden Eeuw grote schilders voort als Rubens, Jordaens en Teniers. Als rooms-katholiek bolwerk in de Contrareformatie kwamen er grootse kunst- en bouwwerken tot stand, voornamelijk in barokke stijl.

De gemeente werd rond 20 mei 1940 bezet door het Duitse leger en bevrijd op 4 september 1944. Uit Antwerpen werden minstens 9515 Joden weggevoerd naar concentratiekampen in Duitsland, waar de overgrote meerderheid vermoord werd.[4] Vele burgers namen deel aan burgerlijke ongehoorzaamheid en gewapend verzet. Minstens 306 weerstanders werden naar het Auffanglager van Breendonk getransporteerd.[5] In de speciale Nacht und Nebel-concentratiekampen werden drie weerstanders uit de gemeente ter dood gebracht door onthoofding.[6] Het aantal slachtoffers is onbekend en ligt wellicht hoger dan het Belgische gemiddelde van 1,02% van de bevolking.

Geografie


Bestuurlijke indeling

Gemeentelijke herindeling en vorming districten

Op 1 januari 1983 werd door een fusie de toenmalige gemeente Antwerpen fors uitgebreid met zeven randgemeenten: Berchem, Borgerhout, Deurne, Ekeren, Hoboken, Merksem en Wilrijk. De voormalige (rand)gemeenten zijn nu districten binnen de gemeente Antwerpen.

Het district Berendrecht-Zandvliet-Lillo behoorde al sinds 1958 tot de toenmalige gemeente Antwerpen.

Oorspronkelijk hadden de districten een louter adviserende functie naar het centrale stadsbestuur. Sinds 2000 vervullen ze echter opnieuw een bestuursrol. Hiermee zijn het de enige deelgemeenten in België met dergelijke functie. Ze worden bestuurd door de districtsraad en het districtscollege.

Nr. Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(1/1/2018)
1 Antwerpen (district) 87,30 190.849
2 Berchem 5,79 43.384
3 Berendrecht-Zandvliet-Lillo 52,66 9.925
4 Borgerhout 3,93 45.983
5 Deurne 13,06 79.227
6 Ekeren 8,07 27.718
7 Hoboken 10,67 39.535
8 Merksem 8,28 44.116
9 Wilrijk 13,61 40.943
Bron: Bevolkingscijfers op 1 januari 2018: Belgisch staatsblad 19/02/2018 pagina 13744-13750

Buur(deel)gemeenten

Wijken

Zie Lijst van wijken van Antwerpen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Klimaat

Weergemiddelden voor Antwerpen
Maand jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Jaar
Gemiddeld maximum (°C) 5 6 11 15 18 21 23 23 20 15 10 6 14,4
Gemiddeld minimum (°C) 1 1 3 6 9 12 14 14 12 9 6 3 7,5
Neerslag (mm) 45 35 27 16 28 29 26 34 18 27 40 52 377
Bron: Weer in Antwerpen (maanden)

Demografie


Evolutie van het inwoneraantal

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1983.

Herkomst

In onderstaande tabel wordt de bevolkingsverdeling naar herkomst weergegeven. "Nieuwe Belgen" zijn Belgen die ooit een andere nationaliteit hadden. "Nieuwste Belgen" zijn Belgen die steeds Belg zijn geweest, maar afstammen van een vader/moeder met een vreemde herkomst.

Herkomstgroep Percentage
(Stad Antwerpen, 2016)
autochtonen (herkomst ouders meegerekend) 53,1
nieuwste Belgen (herkomst ouders meegerekend) 10,2
nieuwe Belgen 15,9
vreemdelingen 20,7
Bron: Districts-en Loketwerking, Stad Antwerpen, 2016 (via stadincijfers.antwerpen.be/databank)

De stad telt onder haar inwoners bijna 170 verschillende buitenlandse nationaliteiten.[7] De grootste groep wordt vertegenwoordigd door Nederlanders, gevolgd door Marokkanen, Polen en Turken.

Taal

Het Nederlands is de officiële taal. De streektaal is het Antwerps, een dialect van het Brabants. Men schat dat ongeveer 3% tot 5% van de bevolking Frans als moedertaal spreekt. Oudere immigranten uit Marokko en Turkije gebruiken nog hun moedertalen Arabisch, Berbers of Turks. Sommige orthodoxe joden spreken Jiddisch.

Bezienswaardigheden


Zie ook de categorie Onroerend erfgoed in Antwerpen (stad).

Burgerlijk erfgoed

Er waren vele buitenverblijven rond Antwerpen, maar ze werden niet allemaal bewaard. Hierna volgen enkele opvallende hoven en gebouwen:

Religieus erfgoed

Zie ook: Lijst van kerken in Antwerpen (stad).

Antwerpen kent een rijk religieus verleden. Oude gravures van de stad worden gekenmerkt door een veelheid aan torentjes. Naast de kathedraal en de 4 parochiekerken van St.-Jacobs, St.-Andries, St.-Walburga en St.-Joris telde de stad namelijk 23 kloosterorden, een burchtkerk en een citadelkerk.

De meeste kloosters van de Zuidelijke Nederlanden werden echter aan het einde van de achttiende eeuw ofwel afgeschaft door keizer Jozef II, ofwel gesloten door de Franse bezetter zoals de Sint-Michielsabdij. Een aantal monumenten bleef bewaard:

Religieuze monumenten

Kloosters en kloosterkerken met herbestemming

Gasthuizen en godshuizen

Handelserfgoed

Naast het rijke religieuze verleden kende Antwerpen in de zestiende eeuw ook een periode van economische bloei. De stad was tevens een van de eerste havens waar de handelsschepen uit de Nieuwe Wereld toekwamen. Ook wordt de beurs van Antwerpen de moeder van alle beurzen genoemd, daar het bouwplan van de Antwerpse beurs later navolging kreeg in Amsterdam, Londen en Rijsel.

Antwerpen vormde een belangrijke handelsstad in het noorden, waar rijke kooplieden, zoals Fuggers uit Augsburg en Gresham, de stichter van de Londense beurs, resideerden. Ook wilde men dat het economische uitstraalde in de cultuur, wat vorm kreeg via triomfbogen, die verwezen naar de rijkdom van de stad, en de bouw van het bombastische stadhuis.

Hierna volgt een korte lijst van markante gebouwen:

Musea

Straten en pleinen

Andere gebouwen

Andere bezienswaardigheden

Zie ook: Lijst van beelden in Antwerpen.

Cultuur


Uitgaansleven

Het uitgaansleven in Antwerpen biedt veel afwisseling. Er zijn veel cafés te vinden, zoals in het toeristisch hart rond Groenplaats en Grote Markt, maar ook op het Zuid en het Eilandje, en in de Antwerpse studentenbuurt rond Ossenmarkt en Stadswaag. In het verleden speelde dans- en concertzaal Apollon (het latere cinema Forum) een belangrijke rol in het culturele leven van de Antwerpenaren.

Als havenstad heeft Antwerpen dicht bij de haven ook altijd een prostitutiewijk gekend voor de zeelieden.

Evenementen

Internationale uitverkiezingen

Antwerpen vervulde in 1993, als negende Europese stad, de rol van Culturele hoofdstad van Europa.

Muziek

Antwerpen telt tal van muzikanten onder haar (voormalige) inwoners, maar ook over de stad zelf werden tal van nummers gecomponeerd. Veruit het bekendste nummer over de stad is ongetwijfeld De lichtjes van de Schelde van Bobbejaan Schoepen (1952). Het nummer werd onder meer gecoverd door Louis Neefs (1966), Jacques Raymond (1983), Wannes Van de Velde & Hans De Booij (1992), Will Tura (1977 en 2007), Jo Vally (1996), Daan (2008) en Katastroof (2011).[9] Ook De Strangers vermeldden "De lichtjes van de Schelde" in hun ode Antwârpe (1975).

Andere bekende nummers over de stad zijn Oh Lieve Vrouwe Toren van La Esterella (1953), Antwerp van Mad Curry (1970), Ik Wil deze Nacht in de Straten Verdwalen van Wannes van de Velde (1973)[10] en Den Antwerp wordt Kampioen van Stafke Fabri (1988). Voorts zijn noemenswaardig: Nieuw Lied van de Antwerpse Urbanisatie van Wannes Van de Velde (1967), Come Back to Antwerp van Jean Lou (1969), Antwerpen, Wat Hedde Gij Toch Misdaan van Tony Bell (1974), Ik Liet m'n Hart in mijn Antwerpen van Stafke Fabri (1986), Antwerpen op Zaterdagnacht van Ed Kooyman & Herman Van Haeren (1990), Antwerpen van Della Bosiers (1993), Den Antwerpschen Omganck van 't Kliekske (1999), Antwerpen Vandaag en Morgen van Mauro (2004), Adieu Antwerpen van Kadril (2009), Antwerps Testament van Tourist LeMC (2010) en Antwerpen van Eva De Roovere (2011).[11]

In 2010 lanceerde de regionale tv-zender ATV een oproep waarbij 'het langste lied van't stad' werd geschreven. Het lied telde 23 strofen, waaraan verschillende bekende Antwerpenaren waaronder Axl Peleman, Els De Schepper, Jelle Cleymans, Mira en Jenne Decleir meewerkten.[12]

Antwerpen telt ook diverse concertzalen, zoals de Stadsschouwburg, de Bourlaschouwburg, de Vlaamse Opera, de Arenbergschouwburg en de Koningin Elisabethzaal. Grote (pop)optredens worden veelal in het Sportpaleis of in de Lotto Arena gehouden. Deze evenementenhallen bevinden zich in Merksem. Daarnaast zijn er nog andere bekende podia: De Roma en Trix, die zich allebei in Borgerhout bevinden.

Media

Zie ook: Lijst van lokale omroepen Antwerpen.

Economie


Haven

In 2018 verwerkte de haven van Antwerpen 235.2 miljoen ton aan goederen en was hiermee na Rotterdam de grootste haven van Europa en de 17e van de wereld.[13] In hetzelfde jaar werden 11,1 miljoen TEU's overgeslagen. De haven heeft een belangrijke positie in Europa voor het behandelen van staal, fruit, bosproducten, koffie en tabak. Jaarlijks doen circa 14.600 zee- en 57.000 binnenschepen de haven aan. Daarnaast bezit Antwerpen het op een na grootste petrochemische complex ter wereld.

Antwerpen maakt ook deel uit van het Economisch Netwerk Albertkanaal.

Diamant

De stad is ook het hart van de wereldwijde diamantindustrie, zowel op het gebied van handel als van slijpen.

Winkelstraten

Antwerpen telt diverse winkelstraten en -centra.

Markten

Enkele belangrijke weekmarkten in Antwerpen:

Andere belangrijke markten:

Verkeer en vervoer


Wegverkeer

De autosnelweg R1 vormt de Ring rond Antwerpen en verbindt de A1/E19 (Breda), de A12 (Bergen op Zoom-Vlissingen), de A21/E34 (Turnhout-Eindhoven-Duisburg), de A13/E313 (Hasselt), de A1/E19 (Mechelen-Brussel), de A12 (Boom-Brussel), de A14/E17 (Gent-Kortrijk-Rijsel) en de E34 (Zelzate-Knokke) met elkaar. Door het samenkomen van grote noord-zuidverbindingen (van Rotterdam, Amsterdam en andere delen van Nederland naar Antwerpen, Brussel en Bergen en verder door naar Frankrijk) en belangrijke oost-westverbindingen (tussen Duitsland met vooral Aken en Keulen enerzijds en de Belgische kust anderzijds) is deze Antwerpse ringweg een van de meest bereden stukken autosnelweg in West-Europa met de nodige verkeerschaos als gevolg. De omstreden Oosterweelverbinding moet hier vanaf 2025/2030 verbetering in brengen.[15]

De Leien (Frankrijklei, Italiëlei, Amerikalei, Britselei), in de negentiende eeuw aangelegd op de fundamenten van de zestiende-eeuwse Spaanse omwalling, vormen de belangrijkste verkeersader 'intra muros', dwz binnen de oude Brialmontomwalling waar nu de R1 op ligt. Andere belangrijke wegen zijn de Havenweg, de Noorderlaan, de Bredabaan, de Turnhoutsebaan, de Mechelsesteenweg (ook N1), de Boomsesteenweg en de Blancefloerlaan. Twee belangrijke rondwegen die geen autosnelweg zijn, zijn de Singel en de R11.

Openbaar vervoer

Vervoermaatschappij De Lijn exploiteert het stadsvervoer in Antwerpen met bussen en trams. Acht tramlijnen maken gebruik van de Antwerpse premetro onder de binnenstad en de Schelde, namelijk tramlijnen 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10 en 15. Verder zijn er nog de tramlijnen 4, 7, 11, 12, 24 en 70. Heel wat streekbussen hebben de Franklin Rooseveltplaats als hun eindpunt in Antwerpen.

Het belangrijkste station in de gemeente Antwerpen is het Antwerpen-Centraal, waar naast intercitytreinen en stoptreinen ook de hogesnelheidstrein Thalys halteert. Ook Station Antwerpen-Berchem is een belangrijk knooppunt. Sinds maandag 26 maart 2007 is de Noord-Zuidverbinding tussen Antwerpen-Berchem en het voormalige Dam-station in dienst. Langs deze tunnel kunnen de treinen van het westen en zuiden van de stad rechtstreeks richting Nederland sporen en omgekeerd. De treintunnel leidt tot een verdubbeling van de capaciteit tot 100.000 reizigers per dag .[16]

Daarnaast heeft de NMBS binnen de gemeentegrenzen de stations Antwerpen-Luchtbal, -Noorderdokken, -Zuid, Ekeren, Sint-Mariaburg, en Hoboken-Polder. Antwerpen heeft directe treinverbindingen met onder andere Gent en Kortrijk (lijn 59), Amsterdam-Rotterdam (lijn 12 of HSL4), Mechelen-Brussel-Frankrijk (lijn 25 en 27), Puurs (lijn 52), Lier, Hasselt en Turnhout (lijn 15).

De NMBS heeft verder een voorstadsspoorweg rond de stad ontwikkeld met vier lijnen: S1 (tevens deel van het Gewestelijk ExpresNet), S32 en S33 en S34.

Het Vormingsstation Antwerpen-Noord in de haven is het grootste rangeerterrein van de Benelux en de op een na grootste in Europa, na Maschen Rangierbahnhof bij Hamburg. Andere goederenstations zijn Antwerpen-Kiel en Antwerpen-Schijnpoort.

Verder wordt Antwerpen aangedaan door de Nederlandse buslijn 19 van Connexxion, die de steden Breda (Noord-Brabant) en Hulst (Zeeuws-Vlaanderen) via de Antwerpse Waaslandtunnel met elkaar verbindt. Deze bus stopt bij de halten Halewijn (Linkeroever) en Noorderplaats.

In juni 2011 werd het fietsdeelsysteem Velo Antwerpen geïntroduceerd. De gebruiker kan zich snel door de stad verplaatsen en kan kiezen voor een jaar-, week- of dagkaart. Eind 2017 waren er 300 actieve stellingsstations en 3600 fietsen.

Vanaf 1 juli 2017 werd een veerdienst over de Schelde hernomen van rechteroever (Scheldeponton aan het Steen) naar linkeroever.[17] Daarnaast bedient een waterbus de verbinding van het Scheldeponton naar Kruibeke en Hemiksem.[18] De waterbus maakt in de andere richting de verbinding van het Scheldeponton naar het Sint-Annastrand in het noorden van Linkeroever, Zwijndrecht, de Kallosluis, Fort Liefkenshoek en Fort Lillo.[19]

Luchthaven

Op het grondgebied van Antwerpen bevindt zich in het zuiden van Deurne de Internationale Luchthaven Antwerpen.

Religie en levensbeschouwing


De meeste religies en levensbeschouwingen hebben in Antwerpen een permanente zetel en/of eredienstplaats. Antwerpen staat sinds jaren bekend omwille van haar tolerantie ten opzichte van de diversiteit aan religies en levensbeschouwingen.

Christendom

Katholieke Kerk

De Katholieke Kerk telt binnen de Antwerpse christelijke gemeenschap het meeste aantal gelovigen. Antwerpen is de zetel van het gelijknamige bisdom, waarvan de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal de hoofdkerk is. De stad Antwerpen vormt samen met de gemeente Stabroek het dekenaat Antwerpen. De stad telt 70 parochies verdeeld over elf federaties. In omringende landen staat Antwerpen bovendien bekend als een rooms-katholiek centrum (jezuïeten).

Zie ook de lijst van kerken in Antwerpen en de lijst van parochies in het dekenaat Antwerpen.

De Priesterbroederschap Sint Pius X heeft in de Hemelstraat haar priorij voor gans Vlaanderen.

Protestantisme

Antwerpen telt vijf protestantse gemeenten, die deel uitmaken van de Verenigde Protestantse Kerk in België. De erediensten gaan door in de kerken: Brabantse Olijfberg, Christusgemeente, De Wijngaard en Antwerpen-Linkeroever. Daarnaast is nog de Duitstalige parochiekerk DEGPA.

Evangelische gemeenten

Er zijn een tiental Nederlandstalige evangelische gemeenten in Antwerpen. Zij zijn aangesloten bij de Evangelische Alliantie Vlaanderen. Samen met de Protestantse gemeenten zijn zij bij de overheid vertegenwoordigd als ARPEE.

Anglicaanse Kerk

De Anglicaanse Kerk heeft een parochie in Antwerpen en organiseert erediensten in de Sint-Bonifaciuskerk. Antwerpen is de zetel van het aartsdekenaat Noordwest-Europa, dat België, Nederland en Luxemburg omvat en deel uitmaakt van het bisdom Europa van de Kerk van Engeland.

Orthodoxe kerken

Het Oecumenisch patriarchaat van Constantinopel telt in Antwerpen een parochie die bevoegd is voor de Grieks-orthodoxen en een parochie van de Russische traditie. Daarnaast is er ook nog een parochie van de Roemeens-Orthodoxe Kerk en van de Georgische orthodoxen. De erediensten in de Russische traditie gaan door in de Sint-Jozefkerk, die van de Grieks-orthodoxe in de Boodschap-van-de-Moeder-Godskerk en de Roemeens-orthodoxe ten slotte in de Geboorte-Moeder-Godskerk. De erediensten van de Georgisch-Orthodoxe Kerk vinden plaats in de Sint-Laurentiuskerk.

Staatskerken en vrije kerken

Andere kerken en bewegingen

Islam

De islam is sterk vertegenwoordigd binnen de Marokkaanse en Turkse gemeenschap, en kent net zoals het christendom verschillende stromingen. 18,8% van de Antwerpse bevolking is moslim.[20]

Zie ook: Lijst van moskeeën in Antwerpen.

Jodendom

Antwerpen huisvest een grote joodse gemeenschap waarvan ongeveer 20.000 gelovigen het Orthodox jodendom belijden. Velen van hen behoren tot de streng orthodoxe charedische richting. Antwerpen is na Londen het grootste centrum van charedische joden in Europa. Zij gaan dienovereenkomstig gekleed en zijn daarom een opvallende verschijning in het Antwerpse straatbeeld. Chassidische joden vormen het merendeel van de charedische joden. Grote chassidische bewegingen gevestigd in Antwerpen zijn onder andere Pshevorsk, Satmar, Belz, Bobov en Lubavitch. De Joodse gemeenschap heeft twee hoofdsynagoges in de stad, met name de Machsike Hadass en Shomre Hadas. Het stadscentrum van Antwerpen is als enige Belgische stad omgeven door een eroev.

Zie ook: Joods Antwerpen en de lijst van synagoges in Antwerpen.

Boeddhisme

In Antwerpen zijn volgende stromingen binnen het boeddhisme vertegenwoordigd:

Er zijn twee tempels in de stad, met name de shin-boeddhistische Jikōji (Tempel van het Licht van Mededogen) en de Chinees-boeddhistische Fo Guang Shan-tempel.

Hindoeïsme

Jaïnisme

Het jaïnisme telt in Antwerpen ongeveer 400 families onder zijn aanhangers. In Wilrijk werd in 2010 de grootste jaïntempel in de wereld buiten India ingehuldigd. Deze is tevens de enige jaïntempel op het Europese vasteland.

Vrijzinnigheid

De georganiseerde vrijzinnigen werken in Antwerpen samen onder de koepel Vrijzinnig Antwerpen met zetel in de Breugelstraat. Sinds 2008 verenigt deze koepel het voormalige Humanistisch Verbond en de Oudervereniging voor de Moraal, de jeugdvereniging Sava-jongeren en de seniorengroep Grijze Geuzen. Vrijzinnig Antwerpen ressorteert als erkende sociaal-culturele organisatie onder de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging. Het Vrijzinnig ontmoetingscentrum, of Karel Cuypershuis bevindt zich in de Lange Leemstraat.

Politiek


Antwerpen is de provinciehoofdstad van de provincie Antwerpen en het Provinciehuis staat dan ook in Antwerpen. Naast het station Antwerpen-Centraal staat het Anna Bijnsgebouw met daarin het Vlaams Administratief Centrum (VAC) van de Vlaamse overheid.

Structuur

De stad Antwerpen ligt in het kieskanton Antwerpen, dat identiek is aan het provinciedistrict Antwerpen, en ligt in het kiesarrondissement Antwerpen en de kieskring Antwerpen.

Antwerpen Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente District
Administratief Niveau  Europese Unie  België Vlaanderen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen, Berchem, Berendrecht-Zandvliet-Lillo,
Borgerhout, Deurne, Ekeren,
Hoboken, Merksem en Wilrijk
.
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur Districtscollege
Raad Europees Parlement Kamer van
volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad Districtsraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen, Berchem, Berendrecht-Zandvliet-Lillo,
Borgerhout, Deurne, Ekeren,
Hoboken, Merksem en Wilrijk
.
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads- Districtsraads-

Voormalige burgemeesters

Zie Lijst van burgemeesters van Antwerpen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De eerste jaren van de Belgische onafhankelijkheid had Antwerpen katholiek-unionistische burgemeesters. Van 1848 tot 1921 waren de burgemeesters liberalen (met uitzondering van het Meeting-intermezzo tussen 1863 en 1872). Tussen 1921 en 1932 had de stad een katholieke burgemeester, met Frans Van Cauwelaert. De benoemde burgemeesters van de stad zijn van 1932 tot 2012 allen van socialistische signatuur: Camille Huysmans, Lode Craeybeckx, Frans Detiège en Mathilde Schroyens, en na de fusie Bob Cools, Leona Detiège en Patrick Janssens. Vanaf 2013 is dit de Vlaams-nationalist Bart De Wever.

2019-2024

De uittredende meerderheid (N-VA, CD&V en Open Vld) houdt slechts een meerderheid van één zetel over, waardoor een andere coalitie werd gezocht. Dit werd N-VA, sp.a en Open Vld: een meerderheid van 31 op 55 zetels.

De verkiezingen van 14 oktober 2018 gaf de volgende zetelverdeling in de gemeenteraad:

Schepencollege

Functie en bevoegdheden Naam Partij
Burgemeester
Bestuurszaken, evenementen, externe relaties en erfgoed
Bart De Wever N-VA
Eerste schepen
Financiën, mobiliteit, toerisme, middenstand en decentralisatie
Koen Kennis N-VA
Tweede schepen
Onderwijs en jeugd
Jinnih Beels Vooruit
Derde schepen
Haven, stadsontwikkeling en ruimtelijke ordening
Annick De Ridder N-VA
Vierde schepen
Economie, werk, innovatie, industrie, digitalisering, marketing en communicatie, openbaar domein en rechtszaken
Claude Marinower Open Vld
Vijfde schepen
Cultuur, kinderopvang, personeel, loketten en ontwikkelingssamenwerking
Nabilla Aït Daoud N-VA
Zesde schepen
Sociale zaken, armoedebestrijding, samenlevingsopbouw, sociale economie, leefmilieu en erediensten
Tom Meeuws Vooruit
Zevende schepen (09/2019)
Gelijke kansen, integratie en inburgering
Karim Bachar Vooruit
Achtste schepen (7/01/2020)
Sport, diamant en markten en foren
Peter Wouters N-VA
Negende schepen (31/05/2021)
Wonen, patrimonium, groen, dierenwelzijn, stads- en buurtonderhoud, en gezondheids- en seniorenzorg
Els van Doesburg N-VA

De schepenen worden genummerd in volgorde van hun verkiezing. Dit gebeurt op de eerste gemeenteraad van het nieuwe gemeentebestuur). De burgemeester wordt in de maand vooraf door een meerderheid van de toekomstige gemeenteraadsleden (onder andere met een handtekeningenlijst) aan de provinciegouverneur voorgesteld en (na een grondig nazicht op mogelijke bezwaren) door de Vlaamse regering benoemd en door de gouverneur de eed afgenomen. Voor de tweede termijn van Bart De Wever was de eedaflegging op 4 januari 2019 en was de eerste gemeenteraad op 7 januari 2019.

Verkiezingsresultaten sinds 1976

Onderstaande tabel geeft de uitslagen van de Antwerpse gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976,.[21] De verkiezingen vinden alle zes jaar op de tweede zondag van oktober plaats.[22] De verkiezingen van 1976 gaan slechts over de twee districten Antwerpen en Berendrecht-Zandvliet-Lillo samen. In Berchem, Borgerhout, Deurne, Ekeren, Hoboken, Merksem en Wilrijk vonden toen nog aparte verkiezingen plaats voor eigen gemeenteraden. Ze zouden pas in 1983 met Antwerpen fuseren.

Partij of kartel 10-10-1976[21] 10-10-1982[21] 9-10-1988[21] 9-10-1994[21] 8-10-2000 8-10-2006 14-10-2012 14-10-2018
Stemmen / Zetels % (55) % 55 % 55 % 55 % 55 % 55 % 55 % 55
PVV1 / VLD2 / VLD-Vivant3 / Open Vld4 10,611 (6) 12,931 7 12,281 7 11,992 7 16,952 10 9,703 5 5,544 2 5,74 2
Agalev1 / Groen!2 / Groen3 - 7,311 4 9,211 5 13,041 7 11,071 6 4,712 2 7,953 4 18,43 11
SP1 / sp.a-Spirit2 / StadslijstC / sp.a3 34,191 (22) 29,681 19 28,791 17 20,461 13 19,491 12 35,282 22 28,58C 12 11,63 6
CVP1 / Antw'94A / CD&V-N-VAB / StadslijstC / CD&V2 30,211 (18) 23,921 15 20,031 12 15,11A 9 11,121 6 11,2B 5 5 6,92 3
VU1 / Antw'94A / VU&ID2 / CD&V-N-VAB / N-VA3 15,671 (9) 14,191 8 8,431 4 3,112 1 1 37,733 23 35,93 23
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang-VLOTT2 / Vlaams Belang3 - 5,151 2 17,691 10 28,031 18 32,951 20 33,512 20 10,213 5 10,63 6
PVDA1 / PVDA+2 2,161 (0) 2,801 0 1,901 0 1,921 0 1,791 0 1,852 0 7,972 4 8,91 4
KARTEL 3,83 (1) - - - - - - -
DIVERSEN 0,96 (0) - - - - - - -
ELA - 1,77 0 - - - - - -
RAD - 1,51 0 - - - - - -
VLAM - 0,75 0 - - - - - -
KPB1 / SAP-KP2 2,371 (0) - 0,712 0 - - - - -
NP - - 0,95 0 - - - - -
WOW - - - 3,8 1 0,68 0 - - -
CVB - - - 1,85 0 - - - -
ROSSEM - - - 0,75 0 - - - -
PROVU - - - 0,6 0 - - - -
BORIS - - - 0,42 0 - - - -
PSP - - - 0,35 0 - - - -
PAKLEM - - - 0,35 0 - - - -
AOV - - - 0,32 0 - - - -
PROVO - - - 0,31 0 - - - -
UNIE - - - 0,3 0 - - - -
NWP - - - 0,21 0 - - - -
VVP - - - 0,21 0 - - - -
Vivant - - - - 1,55 0 - - -
SEX - - - - 0,71 0 0,24 0 - -
AABC - - - - 0,25 0 - - -
HUP-GSM - - - - 0,18 0 - - -
EDB - - - - 0,15 0 - - -
LSP - - - - - 0,33 0 - -
Nieuwe Partij - - - - - 0,22 0 - -
A-PART - - - - - 0,42 0 - -
STP - - - - - 0,18 0 - -
NEE - - - - - 1,51 0 - -
DEFUSIE - - - - - 0,12 0 - -
PROTEST - - - - - 0,19 0 - -
Antwerpen Bewust - - - - - 0,35 0 - -
SMS - - - - - 0,06 0 - -
Vrij Vlug Vooruit - - - - - 0,14 0 0,1 0 -
Piratenpartij1 / PAARS2 - - - - - - 0,51 0 0,52 0
Rood! - - - - - - 1,0 0 -
HART - - - - - - 0,2 0 -
Mathieu&Guillaume - - - - - - 0,2 0 -
D-SA - - - - - - - 1,7 0
Be.One - - - - - - - 0,6 0
Burgerlijst - - - - - - - 0,5 0
BDW - - - - - - - 0,2 0
USE - - - - - - - 0,1 0
Totaal stemmen 367.085 338.885 320.723 289.981 279.329 292.040 278.578 290.163
Opkomst % 90,97 87,98 88,14 89,97 85,56 89,0
Blanco en ongeldig % 4,58 5,34 4,56 5,41 3,07 3,03 2,21 2,7

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.

De getallen in vet vormen de onderhandelde bestuursmeerderheid. Van 2013 tot 2018 is dat een coalitie van N-VA, CD&V en Open Vld, samen goed voor 30 van de 55 zetels.

De volgende gemeenteraad wordt 6 jaar later, op 13 oktober 2024, gekozen.

Justitie


De stad Antwerpen bestaat uit 12 gerechtelijke kantons die elk een vredegerecht inrichten. Elk kanton bestaat uit een deel van de stad Antwerpen, soms aangevuld met enkele randgemeenten. Deze maken op hun deel uit van het gerechtelijk arrondissement Antwerpen en het gerechtelijk gebied Antwerpen.

Antwerpen Supranationaal Nationaal Gerechtelijk gebied Provincie Arrondissement Kanton
Gebied  Europese Unie  België Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen 1-12
Sociaal recht Hof van Justitie Hof van Cassatie Arbeidshof Arbeidsrechtbank
Handelsrecht Hof van Beroep Rechtbank van Koophandel Vredegerecht
Burgerlijk recht Rechtbank van eerste aanleg Vredegerecht / Politierechtbank
Strafrecht Hof van Beroep Assisenhof

Onderwijs


Hoger onderwijs

De Universiteit Antwerpen (UA) vormt een associatie met de hogescholen Hogere Zeevaartschool Antwerpen, Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen en Karel de Grote Hogeschool. Antwerp Management School is een in Antwerpen gelegen autonoom onderdeel van de UAntwerpen. De Katholieke Universiteit Leuven heeft twee afdelingen in het centrum van de stad: Campus Carolus en Campus Sint-Andries. Ook de Hogeschool Thomas More heeft een campus in de stad.

In Wilrijk is ook een Faculteit voor Vergelijkende Godsdienstwetenschappen gevestigd, die op universitair niveau op basis van totale tolerantie de verschillende religies en wereldbeschouwingen bestudeert.

Sport


Clubs

Verschillende Antwerpse clubs hebben vroeger een belangrijke rol gespeeld in het Belgische voetbal. Royal Antwerp FC is de oudste voetbalclub van het land, werd viermaal landskampioen en speelt tegenwoordig in Eerste klasse A. Een andere succesvolle club was Beerschot VAC, dat zevenmaal kampioen werd en in 1999 ophield te bestaan. De identiteit van de club werd eerst geïntegreerd in Germinal Ekeren (dat daarna eerst als Germinal Beerschot Antwerpen en later als Beerschot AC in Eerste klasse) aantrad, en na het faillissement van die club in mei 2013 ook in eersteprovincialer KFCO Wilrijk, dat zijn naam wijzigde in KFCO Beerschot Wilrijk. Berchem Sport werd driemaal vicekampioen, maar zakte naar de lagere nationale reeksen. Ook Tubantia Borgerhout kent een lange geschiedenis in het nationale voetbal, en speelde ooit in de hoogste afdeling. Andere Antwerpse clubs in de nationale reeksen waren KRC Borgerhout, KSK Hoboken, Merksem SC, Maccabi Antwerpen en Sint-Ignatius SC Antwerpen.

In het korfbal zijn bijna alle clubs uit de hoogste afdeling van Antwerpse komaf: Scaldis, Riviera, Kwik, Borgerhout/groen-wit, Boeckenberg, Meeuwen KV en Sikopi. Voorts brachten ook Catbavrienden, AKC, ATBS en Minerva de landstitel in het verleden mee naar hun thuisstad. Zesmaal werd de Europa Cup gewonnen door een ploeg uit Antwerpen. Riviera bracht de trofee in 1977 mee naar huis, AKC deed hen dit na in '86 en Sikopi in '91. Catbavrienden slaagde er driemaal in ('92, '97 en '98) en zijn daarmee tot op heden de succesvolste Belgische club in het Europese korfbal.

In het zaalvoetbal is er één Antwerpse ploeg in de hoogste afdeling: Chase Antwerpen. In het basketbal heeft Antwerpen de Port of Antwerp Giants, Sint Jan AB, Gembo BBC en Soba Antwerpen, in het handbal Sasja (mannen) en DHW Antwerpen HC (vrouwen), in het volleybal Topvolley Antwerpen, in het veldhockey Royal Antwerp HC, in honkbal Royal Antwerp Eagles, Royal Greys, Hoboken Pioneers, Borgerhout Squirrels, K. Deurne Spartans en Berendrecht Bears, en in het waterpolo ten slotte Antwerpse Waterpolo.

Daarnaast zijn er ook nog de judoclubs Top Judo Antwerpen, Antwerp Judo United en Judoclub Berendrecht, atletiekclubs Olse Merksem, Beerschot Atletiek en New Brabo Atletiek, triatlonclub ATRIAC en de zwemclub Brabo Swim.

Ten slotte beschikt Antwerpen ook over thaiboksers die tot de wereldtop behoren met wereldkampioenen als Werner Konings, Daniëlla Somers, Xavier Fraeyman, Jan Van Denderen, Murat Direcki en Luc Kempeneers.

Evenementen

Antwerpen was de gaststad voor de Olympische Zomerspelen van 1920. Deze vonden plaats op de gronden van het huidige Beerschot. De naam van het stadion van de ploeg, namelijk Olympisch Stadion, verwijst hiernaar.

Antwerpen was met het Bosuilstadion van Royal Antwerp FC speelstad bij het EK voetbal van 1972.

Het vroegere bloeiende wielerleven is wat weggekwijnd sinds het Sportpaleis (met wielerpiste) meer een evenementenhal is geworden. Door het organiseren van het Belgisch kampioenschap op 25 juni 2006 hoopt de stad die wielertraditie nieuw leven in te blazen. In het veldrijden wordt sinds 2006 ook jaarlijks de Scheldecross georganiseerd op Linkeroever.

Het tennis kent dan weer een bloei dankzij de Proximus Diamond Games, een Tier-2 WTA-tornooi dat jaarlijks doorgaat in het Sportpaleis en het grootste indoor-vrouwentennistoernooi ter wereld is. De trofee is een diamanten tennisracket. Om het mee naar huis te nemen moet een speelster het toernooi drie keer winnen in een periode van 5 jaar. Voorlopig heeft alleen Amélie Mauresmo deze prijs in de wacht kunnen slepen door het toernooi drie keer te winnen in zo'n periode. Venus Williams verspeelde voorlopig haar kans om het racket te winnen, nadat ze twee keer in een periode van 5 jaar het toernooi had gewonnen.

Daarnaast worden jaarlijks de IronMan 70.3 Antwerpen, Antwerp 10 Miles, Marathon van Antwerpen en de stijldanswedstrijd Antwerp Stars Cup georganiseerd.

Divers

In de gemeente bevindt zich in Wilrijk de indoorskipiste Aspen.

Bekende Antwerpenaars


Zie Lijst van Antwerpenaars (stad) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Stedenbanden


Antwerpen heeft zusterbanden met de volgende steden:

Op andere Wikimedia-projecten










Categorieën: Antwerpen (stad) | Hoofdstad van een Belgische provincie | Plaats in Antwerpen (provincie)




Staat van informatie: 21.06.2021 07:18:24 CEST

oorsprong: Wikipedia (Auteurs [Geschiedenis])    Licentie: CC-BY-SA-3.0

Veranderingen: Alle afbeeldingen en de meeste ontwerpelementen die daarmee verband houden, zijn verwijderd. Sommige pictogrammen werden vervangen door FontAwesome-Icons. Sommige sjablonen zijn verwijderd (zoals 'artikel heeft uitbreiding nodig') of toegewezen (zoals 'hatnotes'). CSS-klassen zijn verwijderd of geharmoniseerd.
Specifieke Wikipedia-links die niet naar een artikel of categorie leiden (zoals 'Redlinks', 'links naar de bewerkpagina', 'links naar portals') zijn verwijderd. Elke externe link heeft een extra FontAwesome-Icon. Naast enkele kleine wijzigingen in het ontwerp, werden mediacontainer, kaarten, navigatiedozen, gesproken versies en Geo-microformats verwijderd.

Belangrijke opmerking Omdat de gegeven inhoud op het gegeven moment automatisch van Wikipedia wordt gehaald, was en is een handmatige verificatie niet mogelijk. Daarom garandeert LinkFang.org niet de juistheid en actualiteit van de verkregen inhoud. Als er informatie is die momenteel verkeerd is of een onjuiste weergave heeft, aarzel dan niet om Neem contact op: E-mail.
Zie ook: Afdruk & Privacy policy.