Accusatief


Naamvallen
Abessief
Ablatief (zesde naamval)
Absolute naamval
Absolutief
Accusatief (vierde naamval)
Adessief
Adverbialis
Algemene Latijnse vervoegingen en verbuigingen
Allatief
Apudessief
Associatief
Aversief
Benefactief
Causalis-finalis
Causatief
Comitatief
Datief (derde naamval)
Delatief
Dieptecasus
Distributief
Elatief
Ergatief
Essief
Exessief
Factitief
Genitief (tweede naamval)
Illatief
Inessief
Instructief
Instrumentalis (achtste naamval)
Intratief
Locatief (zevende naamval)
Multiplicatief
Nominatief (eerste naamval)
Objectief
Obliquus (Hindi)
Obliquus
Partitief
Pegatief
Pertingent
Prepositionalis
Prolatief
Sociatief
Sublatief
Superessief
Temporalis
Terminatief
Translatief
Vocatief (vijfde naamval)

De accusatief (Latijn accusare = aanklagen), accusativus of vierde naamval is in sommige talen de naamval voor het lijdend voorwerp (direct object).

Inhoud

Ontwikkeling


De accusatief is een van de acht oorspronkelijke naamvallen van de Proto-Indo-Europese taal. Aparte accusatiefvormen komen nog in een aanzienlijk aantal Indo-Europese talen voor, bijvoorbeeld in het IJslands, Duits, Litouws en de meeste Slavische talen.

Gebruik in verschillende talen


Accusativus cum infinitivo/participio: Latijn, Engels

In het Latijn werd de accusatief vooral gebruikt om de grammaticale functie van lijdend voorwerp uit te drukken, maar hij kon ook nog verschillende andere functies hebben.

- Na een voorzetsel of bij samengestelde werkwoorden was de accusatief afhankelijk van het voorvoegsel van het regerend werkwoord:

- Daarnaast werd de accusatief ook gebruikt in een Accusativus Cum Infinitivo-constructie:

In het Latijn en Engels komt de accusatief daarnaast voor in constructies met het tegenwoordig of verleden deelwoord, de zogeheten accusativus cum participio- constructies. In het Nederlands zijn dergelijke constructies af en toe ook mogelijk en soms zelfs heel gebruikelijk, maar ze kunnen ook gekunsteld overkomen zo niet volledig ongrammaticaal:

Latijn Engels Nederlands
Eum venire video I see him coming Ik zie hem komen (normaal)
Eum lupus esse credo I believe him to be a wolf Ik geloof hem een wolf te zijn (sterk gekunsteld)
Eam ad me venire volo I want her to come to me Ik wil haar naar mij komen (onmogelijk)

Accusativus van richting: Latijn, Duits, Pools

De accusatief kan bovendien een richting aangeven:

Duits Nederlands
in diesem Haus(e) (datief) in dit huis
in dieses Haus (accusatief) dit huis in
Pools Nederlands
na stole (locatief) op de tafel
na stół (accusatief) de tafel op

Andere accusativi

- De accusatief van uitgebreidheid kon zowel op het aspect tijd (de accusativus temporalis, zie hierboven) als op het aspect ruimte slaan. Een accusatief van uitgebreidheid geeft aan hoe hoog, breed iets is, of hoever iemand of iets verwijderd is. Bij de tijd wordt door deze naamval de nadruk gelegd op aspecten als duur, leeftijd en hoelang iets geleden is:

- Weinig voorkomend is de accusatief van uitroep, van betrekking, van inwendig voorwerp en de bijwoordelijke accusatief.

Accusatief in het Oudgrieks

Het gebruik van de accusativus in het Oudgrieks lijkt sterk op dat in het Latijn, maar er zijn enkele opvallende verschillen:

Deze accusativus wordt wel de accusativus respectus of accusativus limitationis genoemd

Accusatief in het Hongaars

In het Hongaars krijgt het lijdend voorwerp de uitgang –t. De aard van het lijdend voorwerp heeft invloed op de vervoeging van het werkwoord.

Het lijdend voorwerp kan overal in de zin voorkomen (onbepaalde vervoeging):

Bij de bepaalde vervoeging wordt het:

Accusatief in het Esperanto

Ook in het Esperanto wordt een accusatief gebruikt. Hier is het zo dat het lijdend voorwerp eindigt op -n.

Dit is gemaakt, zodat de complete zinsvolgorde veranderd kan worden:

Oude accusatiefvormen in het Nederlands

Zie ook Nederlandse grammatica

De oude accusatiefvormen van het Nederlandse lidwoord waren:

Tegenwoordig vindt men deze accusatiefvormen nog in enkele standaarduitdrukkingen:

Dit is omdat achter de meeste voorzetsels in het Nederlands de accusatief volgde.

Ook de n in een wens als goedenavond gaat op een accusatief terug (..ik wens u enen goeden avond..).

Uiteraard zijn enkel mannelijke accusatiefvormen nog te herkennen. Merk verder op dat het zelfstandig naamwoord zelf in de accusatief geen aparte uitgang kreeg, dit in tegenstelling tot de -e van de datief en de -(e)s van de genitief bij mannelijke en onzijdige woorden.










Categorieën: Naamval in het Latijn | Naamval in Indo-Europese talen | Naamval in een kunsttaal




Staat van informatie: 25.09.2021 06:10:09 CEST

oorsprong: Wikipedia (Auteurs [Geschiedenis])    Licentie: CC-BY-SA-3.0

Veranderingen: Alle afbeeldingen en de meeste ontwerpelementen die daarmee verband houden, zijn verwijderd. Sommige pictogrammen werden vervangen door FontAwesome-Icons. Sommige sjablonen zijn verwijderd (zoals 'artikel heeft uitbreiding nodig') of toegewezen (zoals 'hatnotes'). CSS-klassen zijn verwijderd of geharmoniseerd.
Specifieke Wikipedia-links die niet naar een artikel of categorie leiden (zoals 'Redlinks', 'links naar de bewerkpagina', 'links naar portals') zijn verwijderd. Elke externe link heeft een extra FontAwesome-Icon. Naast enkele kleine wijzigingen in het ontwerp, werden mediacontainer, kaarten, navigatiedozen, gesproken versies en Geo-microformats verwijderd.

Belangrijke opmerking Omdat de gegeven inhoud op het gegeven moment automatisch van Wikipedia wordt gehaald, was en is een handmatige verificatie niet mogelijk. Daarom garandeert LinkFang.org niet de juistheid en actualiteit van de verkregen inhoud. Als er informatie is die momenteel verkeerd is of een onjuiste weergave heeft, aarzel dan niet om Neem contact op: E-mail.
Zie ook: Afdruk & Privacy policy.